Οι άνθρωποι δεν είμαστε «λογικοί» καταναλωτές τροφής. Πολλές φορές οι αισθητηριακές πληροφορίες επηρεάζουν τις επιλογές μας χωρίς καν να το αντιλαμβανόμαστε με αποτέλεσμα να κάνουμε πολύ καλές ή πολύ… κακές επιλογές.
Η όραση -για παράδειγμα- παίζει καθοριστικό ρόλο στις αγορές μας. Το χρώμα της συσκευασίας, το λογότυπο ενός προϊόντος δημιουργούν προσδοκίες για το περιεχόμενό του. Τα προϊόντα που ξεχωρίζουν οπτικά προσελκύουν περισσότερο την προσοχή μας. Έρευνες έδειξαν ότι οι άνθρωποι επιλέγουν συχνότερα υγιεινά τρόφιμα όταν τα χρώματά τους είναι πιο έντονα. Το φαινόμενο αυτό σχετίζεται με τη λεγόμενη «προκατάληψη της εμφαντικότητας», σύμφωνα με την οποία η προσοχή μας στρέφεται στα πιο εντυπωσιακά αντικείμενα.
Επιπλέον, το χρώμα της συσκευασίας επηρεάζει την αντίληψή μας για το πόσο υγιεινό είναι ένα τρόφιμο. Οι καφέ, πράσινες και λευκές συσκευασίες θεωρούνται συχνά πιο υγιεινές, ενώ οι κόκκινες, κίτρινες, μωβ ή πολύ γυαλιστερές συνδέονται με πιο απολαυστικές αλλά λιγότερο υγιεινές επιλογές. Μια πρακτική λύση είναι να αποθηκεύουμε γλυκά και μπισκότα σε αδιαφανή δοχεία, ώστε να μην παρασυρόμαστε από τις ελκυστικές συσκευασίες τους.
Φαγητό: Τι παίζει σημαντικό ρόλο
Σημαντικό ρόλο παίζει και η θέση των προϊόντων στα ράφια, κάτι που γνωρίζουν όσοι ασχολούνται με το marketing. Οι άνθρωποι τείνουν να επιλέγουν ό,τι βρίσκεται πιο κοντά ή στο ύψος των ματιών τους, ακολουθώντας την «αρχή της ελάχιστης προσπάθειας». Τα σούπερ μάρκετ εκμεταλλεύονται αυτήν την τάση τοποθετώντας πιο ακριβά προϊόντα σε προνομιακές θέσεις και δελεαστικά σνακ κοντά στα ταμεία. Για τον λόγο αυτό, ορισμένες χώρες έχουν περιορίσει την παρουσία τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε λίπος, αλάτι και ζάχαρη στα σημεία πληρωμής.
Παράλληλα, έρευνες δείχνουν ότι η τοποθέτηση φρούτων κοντά στα ταμεία αυξάνει τις πωλήσεις τους.
Η εμπειρία του φαγητού επηρεάζεται επίσης από τα σκεύη και το σερβίρισμα. Ένα γλυκό σε λευκό και στρογγυλό πιάτο συχνά θεωρείται πιο γλυκό από το ίδιο γλυκό σε μαύρο και γωνιώδες πιάτο. Αντίστοιχα, οι στρογγυλές συσκευασίες θεωρούνται πιο ελκυστικές από τις γωνιώδεις. Ακόμη και το βάρος ενός μπολ ή των μαχαιροπίρουνων μπορεί να επηρεάσει την αντίληψη του κορεσμού και της ποιότητας του γεύματος. Οι άνθρωποι συχνά πιστεύουν ότι θα χορτάσουν περισσότερο όταν το φαγητό σερβίρεται σε βαρύτερα σκεύη.
Η αισθητική παρουσίαση του φαγητού έχει επίσης μεγάλη σημασία. Μελέτες έδειξαν ότι σαλάτες διακοσμημένες «καλλιτεχνικά» θεωρούνται πιο νόστιμες και πολύτιμες, παρότι περιέχουν ακριβώς τα ίδια υλικά. Η προσθήκη πολύχρωμων λαχανικών και φύλλων αυξάνει την ελκυστικότητα και την αίσθηση φρεσκάδας ενός πιάτου.
Η ακοή αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που επηρεάζει τη διατροφική συμπεριφορά. Η αργή μουσική μπορεί να μας κάνει να τρώμε πιο αργά, γεγονός που συχνά οδηγεί σε μικρότερη κατανάλωση θερμίδων. Οι υψηλοί ήχοι συνδέονται με τη γλυκιά γεύση, ενώ οι χαμηλοί αναδεικνύουν περισσότερο την πικράδα. Επιπλέον, η αποφυγή περισπασμών, όπως η τηλεόραση και το κινητό τηλέφωνο κατά τη διάρκεια του γεύματος, συμβάλλει στη μείωση της πρόσληψης θερμίδων.
Ένας αποτελεσματικός τρόπος για να καταναλώνουμε λιγότερες θερμίδες είναι η μείωση της ενεργειακής πυκνότητας των γευμάτων χωρίς να μειώνεται ο όγκος τους. Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι τείνουν να τρώνε παρόμοια ποσότητα φαγητού ανεξάρτητα από τις θερμίδες που περιέχει. Η προσθήκη πολτοποιημένων λαχανικών, όπως κουνουπίδι ή σπανάκι, μπορεί να μειώσει σημαντικά τις θερμίδες ενός γεύματος χωρίς να επηρεάσει τον κορεσμό ή τη γεύση.
Τέλος, οι εξωτερικές επιρροές συχνά υπερισχύουν του αισθήματος πληρότητας. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το «στομάχι για επιδόρπιο»: Ακόμη και όταν είμαστε χορτάτοι, η θέα ενός γλυκού μπορεί να μας δημιουργήσει έντονη επιθυμία να το καταναλώσουμε.
