Σήμερα, η Επιτροπή παρουσιάζει τη νέα στρατηγική και το σχέδιο δράσης της ΕΕ για τα ναρκωτικά με σκοπό την καταπολέμηση της διακίνησής τους, καθώς και επικαιροποιημένους κανόνες για την παρακολούθηση και τον έλεγχο των πρόδρομων ουσιών ναρκωτικών. Τα μέτρα αυτά είχαν ανακοινωθεί από την πρόεδρο κ. φον ντερ Λάιεν στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές, αποτελούν βασικό παραδοτέο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την εσωτερική ασφάλεια, ProtectEU, και καθορίζουν την ολοκληρωμένη απάντηση της ΕΕ στις προκλήσεις για την ασφάλεια, την υγεία, την κοινωνία και το περιβάλλον οι οποίες συνδέονται με τη διακίνηση και τη χρήση παράνομων ναρκωτικών.
Η διακίνηση ναρκωτικών αποτελεί παγκόσμια εγκληματική δραστηριότητα και σοβαρή απειλή τόσο για την ευημερία των Ευρωπαίων όσο και για την ασφάλεια της Ευρώπης στο σύνολό της. Τα παράνομα ναρκωτικά, όπως η κοκαΐνη και τα συνθετικά ναρκωτικά, εξακολουθούν να προκαλούν βία, διαφθορά και εκμετάλλευση της νόμιμης οικονομίας. Οι έμποροι ναρκωτικών έχουν αναπτύξει νέες μεθόδους, ακολουθούν οδούς διακίνησης που διαρκώς αλλάζουν και δραστηριοποιούνται σε ολόκληρο τον κόσμο και όλο και περισσότερο στο διαδίκτυο. Ταυτόχρονα, η κατάχρηση ναρκωτικών συνιστά σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, καθώς οι νέες ουσίες αυξάνουν ακόμη περισσότερο τους κινδύνους δηλητηρίασης και κατανάλωσης υπερβολικής δόσης. Τα παιδιά και οι νέοι πλήττονται ιδιαίτερα. Επιπλέον, η παραγωγή ναρκωτικών προκαλεί μεγάλη ζημιά στο περιβάλλον, μεταξύ άλλων λόγω των τοξικών αποβλήτων. Αυτή η εξελισσόμενη δυναμική απαιτεί ισχυρότερη, συντονισμένη αντίδραση σε ολόκληρη την ΕΕ.
Η στρατηγική της ΕΕ για τα ναρκωτικά ακολουθεί μια πολυδιάστατη προσέγγιση για το σύνολο της κοινωνίας, η οποία επικεντρώνεται σε 5 βασικούς τομείς:
- Ενίσχυση της ετοιμότητας και της αντίδρασης σε απειλές που σχετίζονται με τα ναρκωτικά, με βελτίωση της συλλογής δεδομένων, παρακολούθηση, έγκαιρη προειδοποίηση και μέτρα ταχείας αντίδρασης σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Ο Οργανισμός της ΕΕ για τα Ναρκωτικά (EUDA), με τη νέα, ισχυρότερη εντολή του, θα διαδραματίσει καίριο ρόλο στη στήριξη των κρατών μελών ταυτοποιώντας νέες ψυχοδραστικές ουσίες, εκδίδοντας ταχείες προειδοποιήσεις και αξιολογώντας τους κινδύνους που ενέχουν τα συνθετικά οπιοειδή υψηλής δραστικότητας.
- Προστασία της δημόσιας υγείας, με ενίσχυση των μέτρων πρόληψης, θεραπείας και επανένταξης, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Υγιέστεροι μαζί». Ο EUDA θα στηρίξει τα κράτη μέλη με πρακτική καθοδήγηση και δραστηριότητες ευαισθητοποίησης.
- Ενίσχυση της ασφάλειας, με αυστηρότερους κανόνες κατά του οργανωμένου εγκλήματος και αξιολόγηση της ισχύουσας απόφασης-πλαισίου για τη διακίνηση ναρκωτικών εντός του 2026. Στις βασικές δράσεις περιλαμβάνονται η ενίσχυση της συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για τη βελτίωση του εντοπισμού ναρκωτικών που διακινούνται λαθραία μέσω ταχυδρομικών υπηρεσιών και υπηρεσιών παράδοσης δεμάτων στην ΕΕ, καθώς και η νέα στρατηγική της ΕΕ για τους λιμένες με σκοπό την ενίσχυση της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας των λιμένων και των αλυσίδων εφοδιασμού μας κατά της διακίνησης ναρκωτικών.
- Μέτρα για την πρόληψη των επιβλαβών συνεπειών της χρήσης ναρκωτικών, με επίκεντρο την προστασία των νέων από τη στρατολόγηση στο οργανωμένο έγκλημα (π.χ. μέσω μιας νέας εργαλειοθήκης της ΕΕ και ενός νέου σχεδίου δράσης της ΕΕ για την προστασία των παιδιών από το έγκλημα), καθώς και τη μείωση των βλαβών που προκαλούνται στην κοινωνία, τις τοπικές κοινότητες και το περιβάλλον, μεταξύ άλλων με τη στήριξη του EUDA όσον αφορά την παρέμβαση για τη μείωση των βλαβών και τα μέτρα πρόληψης του εγκλήματος.
- Στενότερες εταιρικές σχέσεις με τρίτες χώρες για την ενίσχυση και τη διεύρυνση των διεθνών συμμαχιών καιμεγαλύτερη επιχειρησιακή συνεργασία, τεχνική βοήθεια και δημιουργία ικανοτήτων. Η συνεργασία σε παγκόσμιο επίπεδο είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση των δικτύων διακίνησης που λειτουργούν διεθνώς και προσαρμόζουν ταχύτατα τις διαδρομές και τις μεθόδους τους. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα εντείνουν επίσης τη συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών και τον ιδιωτικό τομέα.
Το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών συμπληρώνει τη στρατηγική της ΕΕ για τα ναρκωτικά, με 19 βασικές επιχειρησιακές δράσεις σε έξι τομείς προτεραιότητας με σκοπό:
- Προσαρμογή στις εξελισσόμενες διαδρομές και μεθόδους που χρησιμοποιούν τα εγκληματικά δίκτυα, μεταξύ άλλων χάρη στονFrontex και την Ευρωπόλ, που θα εντείνουν τη στήριξή τους για να βοηθήσουν τα κράτη μέλη στον εντοπισμό δράσεων διακίνησης ναρκωτικών στα εξωτερικά σύνορα, αλλά και για την αντιμετώπιση της κατάχρησης ταχύπλοων σκαφών. Επίσης, θα διευρυνθούν οι επιχειρήσεις του Κέντρου Θαλάσσιων Αναλύσεων και Επιχειρήσεων για τα ναρκωτικά (MAOC-N), με σκοπό την παρεμπόδιση της θαλάσσιας διακίνησης ναρκωτικών.
- Πρόληψη του εγκλήματος και μείωση της βίας που συνδέεται με τα ναρκωτικά, ιδίως μεταξύ των νέων, π.χ. με μια πλατφόρμα σε επίπεδο ΕΕ που θα συνδέει ειδικούς από όλη την Ευρώπη για την αντιμετώπιση της στρατολόγησης μέσω του διαδικτύου.
- Ενίσχυση της συνεργασίας των αρχών επιβολής του νόμου, των δικαστικών και των τελωνειακών αρχών, με σκοπό της βελτίωση τηςανταλλαγής πληροφοριών και των κοινών αναλύσεων. Η Ευρωπόλ θα βοηθήσει τα κράτη μέλη να εντοπίζουν και να ερευνούν τη διακίνηση ναρκωτικών στο διαδίκτυο, παρακολουθώντας τις αγορές ναρκωτικών, αναλύοντας και επισημαίνοντας ύποπτες δραστηριότητες.
- Αντιμετώπιση της πρόκλησης των συνθετικών ναρκωτικών και των πρόδρομων ουσιών ναρκωτικών: ο EUDA θα στηρίξει επιχειρησιακά τα κράτη μέλη με μια νέα βάση δεδομένων ουσιών σε επίπεδο ΕΕ, ώστε τα κράτη μέλη να μπορούν να εντοπίζουν καλύτερα τις νέες ουσίες που εμφανίζονται, καθώς και με νέες κατευθυντήριες γραμμές και κατάρτιση για τις αρχές επιβολής του νόμου σχετικά με τον τρόπο εντοπισμού και διάλυσης των παράνομων εγκαταστάσεων παραγωγής συνθετικών ναρκωτικών.
- Προώθηση της έρευνας και ανάπτυξης και της καινοτομίας, μεταξύ άλλων με ένα νέο κέντρο ασφάλειας έρευνας και καινοτομίας που θα εγκαινιαστεί το 2026 με έμφαση στην επιτάχυνση της μετάβασης από την έρευνα στην υλοποίηση.
- Ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας και περαιτέρω ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων με χώρες που έχουν σημαντικό ρόλο, μέσω κοινών ερευνών των αρχών επιβολής του νόμου των κρατών μελών και των χωρών εταίρων, και άλλων ενεργειών, για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των λιμένων έναντι των διακινητών ναρκωτικών και την παρεμπόδιση των διαδρομών διακίνησης ναρκωτικών.
Παρακολούθηση και έλεγχος των πρόδρομων ουσιών ναρκωτικών
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε επίσης σήμερα νέους κανόνες που κάνουν σαφέστερη και απλούστερη την παρακολούθηση και τον έλεγχο των πρόδρομων ουσιών ναρκωτικών και των πρόδρομων ουσιών νέας γενιάς, μέσω των ψηφιακών τεχνολογιών. Οι πρόδρομες ουσίες ναρκωτικών συχνά εκτρέπονται και διακινούνται από εγκληματίες για την παραγωγή συνθετικών ναρκωτικών και νέων ψυχοδραστικών ουσιών, γεγονός που συνιστά σοβαρή απειλή για τη δημόσια ασφάλεια.
Η πρόταση περιλαμβάνει νέα μέτρα, όπως η αναφορά σε πραγματικό χρόνο σημαντικών κατασχέσεων πρόδρομων ουσιών ναρκωτικών, μια επείγουσα διαδικασία για τον ταχύτερο έλεγχο των ουσιών, καθώς και απαγόρευση των πρόδρομων ουσιών νέας γενιάς, περιορίζοντας σε μεγάλο βαθμό τη διαθεσιμότητα αυτών των πρόδρομων ουσιών για την παράνομη παρασκευή ναρκωτικών. Ταυτόχρονα, η πρωτοβουλία θα απλουστεύσει και θα ψηφιοποιήσει τις διαδικασίες για το νόμιμο εμπόριο, διασφαλίζοντας ότι οι βιομηχανίες μπορούν να αναπτυχθούν χωρίς υπερβολικές κανονιστικές επιβαρύνσεις.
Ιστορικό
Η στρατηγική της ΕΕ για τα ναρκωτικά καθορίζει μια μελλοντική πορεία που διασφαλίζει τη δημόσια υγεία, την ευημερία και την ασφάλεια των πολιτών και ενισχύει την ετοιμότητα και την αντίδραση της ΕΕ στις τρέχουσες και μελλοντικές προκλήσεις που συνδέονται με τα ναρκωτικά. Το σχέδιο δράσης συμπληρώνει τη στρατηγική, με 19 δράσεις προτεραιότητας οι οποίες επικεντρώνονται στην ενίσχυση της ασφάλειας, στην παρεμπόδιση των διαδρομών και των επιχειρηματικών μοντέλων των διακινητών ναρκωτικών. Ταυτόχρονα, θα στηρίξουν επίσης τις προσπάθειες για τη μείωση των επιβλαβών συνεπειών της χρήσης ναρκωτικών και την ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας και των εταιρικών σχέσεων. Οι επικαιροποιημένοι κανόνες για τις πρόδρομες ουσίες ναρκωτικών έχουν ως στόχο να αποτρέψουν τη χρήση πρόδρομων ουσιών για την παραγωγή ναρκωτικών και παράλληλα να εκσυγχρονίσουν και να απλουστεύσουν τους ελέγχους για τις νόμιμες επιχειρήσεις.
Η νέα στρατηγική και το νέο σχέδιο δράσης βασίζονται στην προηγούμενη στρατηγική και το σχέδιο δράσης της ΕΕ για τα ναρκωτικά για την περίοδο 2021-2025 και στην αξιολόγησή τους, καθώς και στη στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη και στις διαβουλεύσεις με την κοινωνία των πολιτών (ιδίως με το φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών για τα ναρκωτικά) και τους οργανισμούς της ΕΕ. Τα προτεινόμενα μέτρα συμπληρώνουν τους στόχους της στρατηγικής για την Ένωση Ετοιμότητας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας και του πλαισίου υγειονομικής ασφάλειας της ΕΕ.
