Η καλοκαιρινή έξαρση του βακτηρίου Vibrio (δονάκιο) στις ευρωπαϊκές ακτές αποτελεί ένα φαινόμενο που συνδέεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή, τους παρατεταμένους καύσωνες και την άνοδο της θερμοκρασίας της θάλασσας.
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) έχει αναβαθμίσει τα εργαλεία παρακολούθησης του κινδύνου, καθώς οι συνθήκες στις ευρωπαϊκές θάλασσες γίνονται όλο και πιο ευνοϊκές για την ανάπτυξή του.
Τι είναι το βακτήριο Vibrio και πού εντοπίζεται;
Πρόκειται για έναν υδρόβιο μικροοργανισμό που ζει φυσιολογικά σε θαλάσσια και υφάλμυρα νερά. Τα περισσότερα είδη του δεν σχετίζονται με τη χολέρα (την οποία προκαλούν συγκεκριμένα στελέχη), αλλά ορισμένα, όπως το Vibrio vulnificus (που συχνά αποκαλείται από τα μέσα ενημέρωσης ως «σαρκοφάγο» βακτήριο), μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές λοιμώξεις.
Το βακτήριο ευδοκιμεί ιδιαίτερα όταν συντρέχουν δύο παράγοντες:
- Υψηλή θερμοκρασία νερού (συνήθως πάνω από 20°C).
- Χαμηλή αλατότητα (υφάλμυρα νερά, εκβολές ποταμών, κλειστές θάλασσες).
Περιοχές υψηλού κινδύνου στην Ευρώπη: Η Βαλτική Θάλασσα, η Μαύρη Θάλασσα και ορισμένα τμήματα της Βόρειας Θάλασσας αποτελούν τις βασικές εστίες έξαρσης κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Ωστόσο, τα έντονα κύματα καύσωνα στην Κεντρική και Νότια Ευρώπη αυξάνουν τις τιμές κινδύνου πολύ νωρίτερα μέσα στη σεζόν.
Πώς μεταδίδεται και ποια είναι τα συμπτώματα;
Η μόλυνση (δονάκωση / vibriosis) μπορεί να συμβεί με δύο βασικούς τρόπους:
- Μέσω ανοιχτών πληγών: Όταν ένα άτομο με ενεργή πληγή, κόψιμο, γρατζουνιά ή πρόσφατο piercing κολυμπά σε μολυσμένο νερό. Προκαλεί λοιμώξεις του δέρματος με ερυθρότητα, πρήξιμο και έντονο πόνο. Σε ακραίες περιπτώσεις (κυρίως από το V. vulnificus), μπορεί να οδηγήσει σε νεκρωτική φασίτιδα (καταστροφή των ιστών).
- Μέσω της τροφής: Κατανάλωση ωμών ή ατελώς μαγειρεμένων θαλασσινών και οστρακοειδών (π.χ. στρείδια). Προκαλεί γαστρεντερίτιδα (διάρροια, εμετό, στομαχικό πόνο).
Ποιες ομάδες κινδυνεύουν περισσότερο;
Αν και οι λοιμώξεις παραμένουν σχετικά σπάνιες για τον γενικό πληθυσμό, ο κίνδυνος σοβαρής ή ακόμα και θανατηφόρας εξέλιξης (π.χ. σήψη) είναι σημαντικά υψηλότερος για:
- Άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
- Ασθενείς με χρόνια ηπατική νόσο ή διαβήτη.
- Ηλικιωμένους.
- Όσους έχουν εκτεθειμένες πληγές στο νερό.
Μέτρα προστασίας
Οι υγειονομικές αρχές συνιστούν απλά αλλά βασικά μέτρα για την πρόληψη:
- Αποφυγή κολύμβησης σε θαλασσινό ή υφάλμυρο νερό εάν υπάρχουν ανοιχτές πληγές, εκτός αν καλυφθούν πλήρως με ειδικά αδιάβροχα επιθέματα.
- Καλό πλύσιμο με καθαρό νερό και σαπούνι μετά το μπάνιο στη θάλασσα, ειδικά αν υπήρξε κάποιος μικροτραυματισμός στα βράχια.
- Πλήρες μαγείρεμα όλων των θαλασσινών και αποφυγή κατανάλωσης ωμών οστρακοειδών κατά τους θερμούς μήνες.
