«Με αφορμή την ολοκλήρωση των εργασιών της 1ης Προσυνόδου των Πρυτάνεων, τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2026 και την έκδοση σχετικής ανακοίνωσης, εντοπίζουμε συγκεκριμένες θετικές προτάσεις, όπως η ενίσχυση του αυτοδιοίκητου των Πανεπιστημίων, σε θεσμικό, οικονομικό και ακαδημαϊκό επίπεδο, το πάγιο αίτημα του αποφασιστικού ρόλου των ΑΕΙ στον καθορισμό του αριθμού των εισακτέων ανά τμήμα, τη δυνατότητα δεύτερης ευκαιρίας εισαγωγής φοιτητών/τριών σε ενδεχόμενες κενές θέσεις κτλ.
Παράλληλα, διατυπώνουμε τον προβληματισμό μας ως προς το φλέγον για την ελληνική κοινωνία , δηλαδή το θέμα της αλλαγής του συστήματος εισαγωγής στα ΑΕΙ, και τις προτάσεις που αποφασίστηκαν να υποβληθούν προς την 113η Σύνοδο Πρυτάνεων τον Φεβρουάριο 2027, με τίτλο: «Νέο σύστημα εξετάσεων για την εισαγωγή στα Α.Ε.Ι.».
Προβληματίζει καταρχήν η σύμφωνη γνώμη που εκφράζεται ως προς τη διατήρηση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) η οποία αποτελεί την αιτία για την οποία κάθε χρόνο χιλιάδες παιδιά να μένουν εκτός πανεπιστημίου, αφήνοντας σχεδόν 10.000 κενές διαθέσιμες θέσεις στα δημόσια Πανεπιστήμια της χώρας. Και αυτό γιατί η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής σήμερα δεν λειτουργεί ως ένα μέσο αξιόπιστης πιστοποίησης γνώσεων σε ένα συγκεκριμένο αντικείμενο, αλλά ως τεχνητός κόφτης στην εισαγωγή χιλιάδων νέων στα δημόσια ΑΕΙ.
Από την απόφαση της Προσυνόδου Πρυτάνεων απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά προβληματισμού και πρόταση για τον συνολικό τρόπο εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Αντίθετα ακόμα και ο τίτλος της ενότητας των προτάσεων «Νέο σύστημα εξετάσεων για την εισαγωγή στα Α.Ε.Ι.» επιμένει αποκλειστικά στον εξεταστικό και μόνο χαρακτήρα του νέου τρόπου εισαγωγής στο πανεπιστήμιο. Έτσι, ο ελέφαντας στο δωμάτιο παραμένει: στον πυρήνα της συζήτησης για το νέο σύστημα εισαγωγής στα Α.Ε.Ι. βρίσκεται το περιεχόμενο και το είδος της μάθησης και της γνώσης που αποκτούν οι μαθητές/τριες στο Λύκειο. Το εξεταστικό σύστημα δεν μπορεί να προσδιορίζει το περιεχόμενο της εκπαίδευσης, αλλά το αντίθετο.
Ο έντονος δημόσιος διάλογος για την αλλαγή του τρόπου εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση στη χώρα μας -αλλά και διεθνώς, όπως δείχνουν μεταξύ άλλων οι κινητοποιήσεις των μαθητών/τριών στη Γαλλία – αφορά προφανώς το περιεχόμενο της εκπαίδευσης, το είδος της γνώσης που καλλιεργείται στο Λύκειο. Αφορά επίσης και κατά κύριο λόγο τον ρόλο της δημόσιας εκπαίδευσης ως μοχλό κοινωνικής κινητικότητας και θεραπείας των οξύτατων κοινωνικών ανισοτήτων που υποθηκεύουν το μέλλον χιλιάδων νέων σήμερα.
Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη έχει διατυπώσει ξεκάθαρη θέση και πρόταση.
Το σημερινό Λύκειο έχει επί της ουσίας «ακυρωθεί» ως εκπαιδευτική βαθμίδα, καθώς έχει μετατραπεί σε έναν προθάλαμο για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Είναι πια κοινή παραδοχή ότι το σημερινό σύστημα των Πανελλαδικών Εξετάσεων έχει κλείσει τον κύκλο του. Το βασικό επιχείρημα του αδιάβλητου χαρακτήρα του δεν το καθιστά αναγκαστικά και εκπαιδευτικά αξιόπιστο στον 21ο αιώνα. Πρόκειται για ένα σύστημα που κρίνει χρόνια εκπαίδευσης και προσπάθειας σε λίγες ώρες εξέτασης, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της προετοιμασίας για τις εξετάσεις λαμβάνει χώρα εκτός των σχολικών τάξεων και παρέχεται ιδιωτικά μέσω φροντιστηριακής στήριξης επιβαρύνοντας υπέρογκα και άνισα τις οικογένειες με ένα δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος
Προτείνουμε την αναβάθμιση και αλλαγή του περιεχομένου των σπουδών στο Λύκειο, την αναβάθμιση του απολυτηρίου της Γ’ Λυκείου, διατηρώντας το αδιάβλητο των εξετάσεων αλλά και μεταφέροντας το κύριο βάρος της προετοιμασίας εντός της σχολικής τάξης.
Η πρότασή μας βασίζεται σε τρεις άξονες:
α) Αναβάθμιση των σπουδών στο Λύκειο: Το πρόγραμμα σπουδών στην Α΄ Λυκείου και Β΄ Λυκείου διαμορφώνεται με εμπλουτισμό με γνωστικά αντικείμενα και νέες σύγχρονες μεθόδους που ενεργοποιούν τη συμμετοχή των μαθητών/τριών. Η Γ΄ Λυκείου γίνεται τάξη εμβάθυνσης και προπαρασκευής για εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με κατευθύνσεις και αντίστοιχα μαθήματα που διδάσκονται από 7 ώρες (6 ώρες μάθημα και 1 ώρα με τον/την εκπαιδευτικό ειδικότητας για επίλυση αποριών και περαιτέρω εμβάθυνση).
β) Αξιόπιστο Απολυτήριο: Οι απολυτήριες εξετάσεις της Γ’ Λυκείου διατηρούν όλα τα χαρακτηριστικά του αδιάβλητου τόσο σε επίπεδο θεματοδοσίας όσο και σε επίπεδο βαθμολόγησης, η οποία πραγματοποιείται με καλυμμένα ονόματα και από εκπαιδευτικούς άλλων σχολείων. Ο τελικός βαθμός του απολυτηρίου διαμορφώνεται συνδυαστικά με τον προφορικό βαθμό, με μηχανισμό διαχείρισης της διαφοράς όπως είναι σήμερα.
γ) Νέος τρόπος πρόσβασης στα ΑΕΙ:
- Καταργείται η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής.
- Οι μαθητές/τριες επιλέγουν τη σειρά προτίμησης των τμημάτων στα οποία επιθυμούν τα σπουδάσουν στο τέλος της Β΄ Λυκείου.
- Με βάση τις προτιμήσεις καθορίζονται κάθε έτος τα πανεπιστημιακά Τμήματα Ελεύθερης Πρόσβασης (ΤΕΠ) (τμήματα όπου η προσφορά θέσεων καλύπτει τις επιλογές των μαθητών/τριών) και τα Τμήματα Πρόσβασης μέσω Εξετάσεων Κατάταξης (ΤΠΕΚ) (τμήματα όπου οι επιλογές των μαθητών/τριών υπερβαίνουν τον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων).
- Στα ΤΕΠ εισάγονται όσοι/ες ολοκληρώσουν επιτυχώς την Γ΄ Λυκείου και λάβουν απολυτήριο. Σε μεταβατικό στάδιο, στα ΤΠΕΚ η εισαγωγή γίνεται με εξετάσεις βαθμολογικής κατάταξης σε πανελλαδικό επίπεδο, όπως σήμερα. Οριστικά και αφού ολοκληρωθεί η μεταρρύθμιση του Λυκείου, η εισαγωγή σε όλα τα Τμήματα θα γίνεται με το με τη βαθμολογία του απολυτηρίου, χωρίς καμία επιπλέον εξέταση.
Το δημόσιο Πανεπιστήμιο οφείλει να συνεχίσει να αποτελεί και στον 21ο αιώνα μοχλό κοινωνικής κινητικότητας και άμβλυνσης των κοινωνικών ανισοτήτων. Για να μπορέσει να επιτελέσει το δημόσιο Πανεπιστήμιο αυτόν τον ρόλο απαιτούνται μέτρα ενίσχυσης της λειτουργίας του αλλά και στήριξης των σπουδών των φοιτητών/τριών, τα οποία περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα Παιδείας της ΕΛ.Α.Σ.:
- Φοιτητικό επίδομα διαβίωσης 500 Ευρώ τον μήνα για 10 μήνες σε όσες και όσους φοιτούν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους. Το υψηλό κόστος διαβίωσης και στέγασης χτυπά με ιδιαίτερα έντονο τρόπο τους νέους, τη μέση οικογένεια στην Ελλάδα και τα ευάλωτα νοικοκυριά. Ένας ολοένα και μεγαλύτερος αριθμός νέων που επιτυγχάνουν την εισαγωγή τους στα δημόσια
- Πανεπιστήμια δεν μπορούν να σπουδάσουν για οικονομικούς λόγους. Η δέσμευση της ΕΛ.Α.Σ. είναι ότι κανείς νέος/α δε θα αποκλειστεί από τις σπουδές του λόγω της οικονομικής στενότητας της οικογένειάς του.
- Ενίσχυση του στεγαστικού επιδόματος για τους φοιτητές/τριες όλων των Πανεπιστημίων της χώρας και αλλαγή των κριτηρίων που σήμερα εξαιρούν από αυτό αυτούς ακριβώς που το χρειάζονται. Παράλληλα, ενισχύουμε κάθε μορφή φοιτητικής μέριμνας: φοιτητικές εστίες, συγγράμματα, καθολικό δικαίωμα στη σίτιση, ψυχολογική και συμβουλευτική υποστήριξη.
- Αλλαγή του θεσμικού πλαισίου που αφορά το ανώτατο όριο φοίτησης και τις διαγραφές φοιτητών/τριών. Δεν τιμωρούμε τους φοιτητές/τριες με διαγραφές, τους/τις στηρίζουμε για να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους στο δημόσιο Πανεπιστήμιο.
- Αύξηση της χρηματοδότησης των δημοσίων ΑΕΙ για αναπτυξιακούς στόχους. Ανάπτυξη ακαδημαϊκών τμημάτων σε γνωστικά αντικείμενα αιχμής και υψηλής ζήτησης.
- Δημιουργία Διετών Προγραμμάτων Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης εντός των ΑΕΙ και σε υποχρεωτική συνέργεια με παραγωγικούς φορείς στα οποία θα εισάγονται χωρίς εξετάσεις οι απόφοιτοι των ΕΠΑΛ.
- Επαρκής στελέχωση με διοικητικό, διδακτικό, ερευνητικό και τεχνικό προσωπικό .
- Μισθολογική αναβάθμιση των μελών ΔΕΠ, ΕΔΙΠ, ΕΕΠ και ΕΤΕΠ.
Σε μια περίοδο όπου η όξυνση όλων των μορφών κοινωνικής ανισότητας υποθηκεύει το μέλλον των νέων και απειλεί τη δημοκρατία, ο ρόλος του δημοσίου Πανεπιστημίου είναι πιο σημαντικός από ποτέ.
Η επένδυση πόρων στη δημόσια Ανώτατη Εκπαίδευση είναι επένδυση στο μέλλον των παιδιών μας και της χώρας»
