Η Καρυάτιδα, που αποκτά ανθρώπινη διάσταση μέσα από την αφήγηση, μπορεί να
μιλήσει όχι μόνο για μεγάλα ιστορικά γεγονότα που επηρέασαν την Ελλάδα, αλλά και
για βαθιά ανθρώπινα συναισθήματα που βιώνει: την απώλεια, τη μοναξιά, τον
αποχωρισμό, την εξορία και, πάνω απ’ όλα, την επίμονη ελπίδα της επιστροφής.
Θυμάται τη στιγμή που τη λάξευσαν, τη μετέτρεψαν σε ανθρώπινο σώμα και την
τοποθέτησαν στο Ερέχθειο μαζί με τις υπόλοιπες πέντε, τις αδελφές της, όπως τις
αποκαλούσε. Θυμάται, με τη βοήθεια της θεάς Μνημοσύνης, ιστορικές στιγμές που
σημάδεψαν εκείνη και την Ελλάδα ολόκληρη, όπως τον Χρυσό Αιώνα της Αθήνας,
άλλοτε πάλι την κατάκτηση της πόλης από τους Ρωμαίους, ύστερα όταν σιώπησαν οι
θεοί και αντικαταστάθηκαν μνημεία με εκκλησίες ή όταν κάποτε πάτησε το ελληνικό
έδαφος το οθωμανικό στοιχείο και μετατράπηκε ο χώρος του Παρθενώνα σε χαρέμι.
Θυμάται τη στιγμή που την άρπαξαν κα την έσυραν στη βίλα του Έλγιν. Ακόμα και
τον ήχο από τα καρφιά που έπεφταν σαν ριπές το ένα μετά το άλλο και την
κλείδωσαν σε εκείνο το ξύλινο κιβώτιο που έμοιαζε με τάφο. Όλα τα συναισθήματα
που ένιωσε μακριά από την αττική γη που λάτρευε, τον μουντό ουρανό του Λονδίνου
που τον αντίκριζε μέσα από ένα παράθυρο. Ένα παράθυρο που της έφερε κοντά ένα
περιστέρι, την Παρηγοριά. Την Παρηγοριά που της κρατούσε συντροφιά σε όλα αυτά
τα χρόνια της εξορίας της, που με το ράμφος της της έφερνε όλα τα νέα από τον έξω
κόσμο με διάφορα αποκόμματα από μεγάλες ξένες εφημερίδες. Θυμάται όλα όσα
ένιωθε όταν σαν έκθεμα την περιτριγύριζαν άνθρωποι από όλα τα μήκη και τα πλάτη
της γης, άνθρωποι που νόμιζαν πως δεν τους ακούει και δεν τους βλέπει μα όμως
γινόταν ακριβώς το αντίθετο. Όπως ακόμα θυμάται και το πώς ένιωσε όταν ο λόρδος
Έλγιν για να ξεπληρώσει κάποια χρέη του την πούλησε στο Βρετανικό Μουσείο για
35.000 λίρες. Θυμάται το πώς ένιωσε στο άκουσμα της Ελληνικής Επανάστασης το
1821, στο μεγάλο ΟΧΙ του 1940, στην έξαψη της ψυχής της όταν σε ένα απόκομμα
εφημερίδας διάβασε για τη φωνή που πάλευε να τη φέρει πίσω εκείνη και τα Ελγίνεια
Μάρμαρα όπως τα αποκαλούσαν πλέον. Τη φωνή της Μελίνας.
«Η επιστροφή του κενού» είναι ένα αφήγημα με δυσδιάκριτα όρια ανάμεσα στην
ιστορία και τη φαντασία προσκαλώντας τον αναγνώστη σε κόσμους όπου το
παρελθόν καίει, αναπνέει και αρνείται να ξεχαστεί. Η Ειρήνη Χιώτη δεν ήθελε να
γράψει ακόμα ένα ιστορικό βιβλίο που να αφηγείται απλά τα γεγονότα από την
οπτική των ανθρώπων. Ήθελε να δώσει φωνή σε ένα σύμβολο που, παρότι είναι
φτιαγμένο από μάρμαρο, κουβαλά μέσα του τη μνήμη ενός ολόκληρου πολιτισμού.
«Δεν θυμάμαι πότε έπαψα να είμαι πέτρα. Ίσως δεν το κατάλαβα καν. Θυμάμαι μόνο
το βάρος. Όχι εκείνο που κρατούσα στους ώμους μου, μα εκείνο που έμεινε όταν με
πήραν. Με ονόμασαν έκθεμα. Με μέτρησαν. Με μετέφεραν. Με έβαλαν σε αίθουσες
όπου οι άνθρωποι μιλούσαν μπροστά μου, χωρίς να γνωρίζουν πως άκουγα. Πέρασαν
χρόνια. Ίσως αιώνες. Ο χρόνος δεν κυλά το ίδιο μέσα στο μάρμαρο. Και ύστερα, μια
μέρα, με γύρισαν πίσω. Μα δεν μίλησαν για επιστροφή. Γιατί η λέξη «επιστροφή»
ανήκει σε εκείνον που έρχεται από μακριά. Σε εκείνον που ακόμα ταξιδεύει. Σε
εκείνον που δεν έχει φτάσει. Μα όταν κάποιος φτάσει αληθινά, η λέξη παύει να
χρειάζεται.»
Βιογραφικό
Η Δρ. Ειρήνη Χιώτη, με καταγωγή από το Απέρι Καρπάθου, είναι ακαδημαϊκός με
διεθνή σταδιοδρομία. Έχει διδάξει σε Αμερική, Ευρώπη, Ασία και Μέση Ανατολή και
σήμερα υπηρετεί ως Επίκουρη Καθηγήτρια Αγγλικής στο Alfaisal University στο Ριάντ
της Σαουδικής Αραβίας. Η κλασική παράδοση, που είναι βαθιά ριζωμένη μέσα της, σε
συνδυασμό με τις εξειδικευμένες σπουδές της στην αγγλική και την ελληνική γλώσσα,
αλλά και ζώντας τόσα χρόνια μακριά από την πατρίδα κι έχοντας νιώσει πόσο δυνατή
μπορεί να είναι η μνήμη ενός τόπου, την καθιστούν μια εξαιρετική αφηγήτρια.
