Συνέντευξη του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη στον δημοσιογράφο Γιώργο Ευγενίδη στην εκπομπή «Direct» του protothemα.gr
Δημοσιογράφος: Χαίρετε. Παρακολουθείτε το “Direct” εδώ στο Πρώτο Θέμα. Συζητάμε με τα πρόσωπα της επικαιρότητας, της πρώτης γραμμής, με αυτούς που εσείς θέλετε να παρακολουθήσετε. Ευθέως ρωτάμε και εξίσου ευθείς απαντήσεις περιμένουμε από αυτούς.
Ξεκινάμε την τρίτη, στην πραγματικότητα, σεζόν με ένα πρόσωπο το οποίο είναι κεντρικό για την οικονομική αρχιτεκτονική της χώρας λίγες μέρες μετά τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης και ένα ευρύ πλαίσιο μέτρων που ανακοινώθηκε.
Είναι εδώ στο στούντιο ο Πρόεδρος του Eurogroup και Υπουργός Οικονομικών, ο κύριος Κυριάκος Πιερρακάκης.
Κύριε Υπουργέ, ευχαριστώ πολύ που ήρθατε.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Είναι χαρά μου που βρισκόμαστε μαζί κύριε Ευγενίδη.
Δημοσιογράφος: Λοιπόν, πολλά μπορεί να πει κανείς για αυτή τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Το πακέτο δεν είναι διόλου αμελητέο. Χρειάζεται, έχω την αίσθηση, μια εξειδίκευση για να το καταλάβει κανείς. Αν βάζατε έναν τίτλο, πέρα από αυτόν που έβαλε ο κύριος Μητσοτάκης, εσείς ποιον θα βάζατε;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Ότι το πακέτο αυτό ήταν πραγματικά για όλους. Και είχε και μια πρόσθετη έμφαση, υπότιτλος, στη μεσαία τάξη. Γιατί, κύριε Ευγενίδη, νομίζω ότι η μεσαία τάξη ήταν, αν θέλετε, μια τάξη που επλήγη βαθιά στα χρόνια της κρίσης. Πλήρωσε ένα πάρα πολύ μεγάλο κόστος, ένα πάρα πολύ μεγάλο τίμημα για αυτό που συνέβη στην Ελλάδα. Και αν δει κανείς το πώς τα μέτρα αυτά απλώνονται και αναλύονται, στοχεύουν ακριβώς στο να δώσουν ανάσα σε κάθε κοινωνική και επαγγελματική ομάδα.
Δημοσιογράφος: Δικαίωμα όμως. Αυτό το «για όλους» είναι και η βασική κριτική που γίνεται στο πακέτο της Διεθνούς Έκθεσης. Ότι στην πραγματικότητα, για να δώσετε σε όσο το δυνατόν περισσότερους γίνεται, εν όψει και των εκλογών που θα γίνουν, περιορίσατε στην πραγματικότητα τις παροχές στις κοινωνικές ομάδες. Άρα, δώσατε σε πολλούς μεν, αλλά λίγα.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα διαφωνήσω με αυτήν την κριτική, υπό την έννοια του ότι όταν απευθύνεις ένα πρόγραμμα το οποίο κοιτάζει προς το 2030, πρέπει κάθε κομμάτι, κάθε μέρος της κοινωνίας να μπορεί να δει τον εαυτό του σε αυτό το πρόγραμμα.
Δεν μπορείς να μιλήσεις μόνο για κάποιους. Δεν μπορείς να πας σε κάθε ΔΕΘ και να πεις ότι φέτος απομονώνω μόνο το “Α” ή το “Β”. Πρέπει το σύνολο της κοινωνίας, ειδικά αν κοιτάζεις τον ορίζοντα, να μπορεί να έχει αυτή την αντανάκλαση.
Αλλά, από εκεί και πέρα, και για τους ελεύθερους επαγγελματίες σε ό,τι αφορά την κατάργηση στοιχείων του τεκμαρτού και σε ό,τι αφορά τους ιδιωτικούς υπάλληλους.
Ξέρετε, ξεκινήσαμε το 2021 με τον κατώτατο μισθό στα 650 ευρώ. Είναι στα 920 ευρώ τώρα. Ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι θα φτάσει το 2028 στα 1.000 ευρώ. Πάρτε τους αγρότες, μηδενισμός φόρου. Μία-μία οι κοινωνικές κατηγορίες. Τρίτεκνοι, πολύτεκνοι.
Είναι σημαντικά τα μέτρα και δεν θα τα χαρακτήριζα λίγα. Τελευταίο σχόλιο. Δικαίωμα, όπως είπατε κι εσείς. Λέμε προεκλογικώς στην Ελλάδα κάτι, όχι το οποίο είναι χρονικά πριν τις εκλογές, αλλά ότι έχει έναν χαρακτήρα του “εδώ και του τώρα,” του “να τα δίνεις όλα”, “να τα τάζεις όλα”. Δεν είναι αυτή η λογική του προγράμματος. Δεν ήταν ποτέ.
Δημοσιογράφος: Κάποιοι λένε ότι δίνεις κάποια τώρα και λες και κάποια άλλα για πιο μετά ή αμέσως μετά τις εκλογές, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το αν θα με ψηφίσεις.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Μα είναι στην λογική όλων των κυβερνήσεων να ψηφίζουν μόνιμα μέτρα. Ίσα-ίσα. Είναι τεκμήριο σοβαρότητας το γεγονός ότι μπορούμε και παίρνουμε κάποια μέτρα τα οποία θα είναι μόνιμα. Και τα 400 ευρώ που θα πάρουν οι συνταξιούχοι αυτόν τον Νοέμβριο, οι άνω των 65, όλοι, θεσμοθετήθηκε ως μέτρο μόνιμο. Ο “κουμπαράς” είναι ένα μέτρο για τη νέα γενιά. Το οποίο θα κοιτάζει δεκαετίες μπροστά. Θα αφορά όλα τα παιδιά τα οποία είναι μέχρι δύο ετών τώρα.
Συνομιλεί με το μέλλον η κυβερνητική πολιτική. Αλίμονο, αν επαναλαμβάναμε, κύριε Ευγενίδη, τα λάθη τα οποία συνέβησαν στο παρελθόν, να τάζει κανείς τα πάντα, να δίνει χρήματα που δεν έχει.
Δημοσιογράφος: Μήπως είχαν καλλιεργηθεί υπερβολικά πολλές προσδοκίες για αυτή τη διεθνή έκθεση με αποτέλεσμα, μετά να έρθουν διάφορες κοινωνικές ομάδες και να πουν «δεν πήραμε αυτά που περιμέναμε»; Η αγορά, για παράδειγμα, οι ελεύθεροι επαγγελματίες ενδεχομένως.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Εγώ θα πω ότι καταλαβαίνω τους πάντες. Είχαμε μιλήσει μαζί τους το τελευταίο διάστημα. Και στο γραφείο μου είχα λάβει πολλές επισκέψεις από επαγγελματικές ομάδες, όπου, πρώτον, τα αιτήματα τα οποία καταγράφουν είναι, εκ των πραγμάτων, περισσότερα και είναι λογικό αυτό…
Δημοσιογράφος: Δεν θυμάμαι ποτέ κοινωνική ομάδα να καλύπτεται πλήρως από τις οικονομικές εξαγγελίες.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Είναι αυτονόητο και αναμενόμενο. Δεύτερον, είναι δεδομένο ότι τα μέτρα αυτά δίνουν μία ανάσα στην κοινωνία γιατί, ξέρετε, είναι συνολικά 4 δισ. ευρώ τα τελευταία δύο χρόνια, εάν τα αθροίσετε, η περσινή και η φετινή ΔΕΘ. Πέρσι, θυμίζω, κάναμε τη μεγαλύτερη φοροαπαλλαγή της μεταπολίτευσης, οριζόντια στους άμεσους φόρους. Κάναμε μία δημογραφική μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος.
Ενώ κάναμε τα μέτρα της ΔΕΘ, αυτές τις μέρες, μίλησα, λόγω ρόλου, με πολλούς συναδέλφους μου από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Τους έλεγα ότι έχουμε ένα πακέτο 2,2 δισ. ευρώ το οποίο διαχειριζόμαστε αυτή τη στιγμή. Και οι περισσότεροι μου έλεγαν ότι διαχειρίζονται αυξήσεις φόρων και μειώσεις δαπανών γιατί βρίσκονται σε λιτότητα ή βρίσκονται σε μία διαδικασία που πρέπει να μειώσουν το έλλειμμά τους. Πράγματα, βέβαια, τα οποία η Ελλάδα τα βίωσε «στο πετσί της» την προηγούμενη δεκαετία και με πολύ πιο άγριο τρόπο οπότε τα βιώνουν εκείνοι τώρα.
Συνεπώς για να μπορέσουμε να μείνουμε σε καλό δρόμο, πρέπει να συνεχίσουμε σε αυτή την πορεία.
Είναι σπουδαίο ότι μπορούμε να δώσουμε μία ανάσα στην κοινωνία. Αλίμονο δεν θα ισχυριστώ ότι τα μέτρα αυτά λύνουν όλα τα προβλήματα κάπως μαγικά. Θα ισχυριστώ, όμως, ότι πρώτον, η Ελλάδα έχει διανύσει πολύ δρόμο, δεύτερον ότι τα μέτρα αυτά δίνουν μία ανάσα και τρίτον ότι έχουμε ακόμη δρόμο μπροστά μας για να πετύχουμε, για να κατακτήσουμε ακόμη περισσότερα.
Δημοσιογράφος: Πάμε να τα δούμε λίγο ένα-ένα. Ας ξεκινήσουμε από τους συνταξιούχους που είναι αυτοί οι οποίοι θα δουν πρώτοι την ωφέλεια. Έγινε μεγάλη κουβέντα για τη 13η σύνταξη. Αν πρέπει ή αν δεν πρέπει να δώσετε 13η σύνταξη. Εσείς δίνετε κάτι σαν «μισή 13η σύνταξη», να το πούμε έτσι. Μία μεικτή εθνική σύνταξη, 400 ευρώ καθαρά.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Για κάποιους είναι πλήρης 13η (σύνταξη), αν το καλοσκεφτείτε, γιατί η εθνική σύνταξη είναι στα 446 ευρώ μικτά. Εδώ μιλάμε για 400 ευρώ καθαρά, για τους πιο χαμηλούς στην κλίμακα συνταξιούχους. Αλλά από εκεί και πέρα, το μέτρο είναι μόνιμο. Το μέτρο είναι με βάση τις δυνατότητές μας…
Δείτε τι έχουμε κάνει, κύριε Ευγενίδη: Από την πρώτη μέρα που πήγα στο Υπουργείο Οικονομικών, ξεκινήσαμε με 250 ευρώ για το 60% των συνταξιούχων, άνω των 65 (ετών). Αυξήθηκε και το ποσό, αυξήθηκε και η περίμετρος, και τώρα φτάσαμε στο 100% των άνω των 65 (ετών).
Δημοσιογράφος: Υπάρχει μια φιλελεύθερη κριτική που γίνεται στο μέτρο για τους συνταξιούχους, ότι είναι μη παραγωγικοί πολίτες, οι οποίοι δεν συνεισφέρουν στην παραγωγικότητα της χώρας, και επειδή είναι ένα καλό εκλογικό ακροατήριο για τη Νέα Δημοκρατία. Εσείς έρχεστε διαρκώς να τους δώσετε ένα τυράκι, ένα κάτι, ας πούμε…
Κυριάκος Πιερρακάκης: Διαφωνώ κάθετα. Οι συνταξιούχοι υπέστησαν πολύ μεγάλο πλήγμα στο συνολικό εισόδημά τους στα χρόνια της κρίσης. Είναι αυτονόητο ότι έπρεπε να έρθει η οικονομική πολιτική και η ευρύτερη πολιτική της κυβέρνησης και να υποστηρίξει τις ανάγκες τους. Καταργήσαμε την προσωπική διαφορά κατά 50% πέρυσι, κατά 100% από το ‘27 που ήταν ένα πάγιο αίτημα των συνταξιούχων. Και τώρα ερχόμαστε να δώσουμε και μια πρόσθετη στήριξη. Νομίζω, ξέρετε, όταν κάνεις οικονομική πολιτική, η κριτική που ακούω πολλές φορές, ποια είναι; Η συζήτηση «έχουμε ανάπτυξη στην Ελλάδα;». Μάλιστα. Φτάνει η ανάπτυξη αυτή σε κάθε νοικοκυριό;
Δημοσιογράφος:…όχι…
Κυριάκος Πιερρακάκης: …δόκιμο ερώτημα. Πρέπει να μπορούμε να θεμελιώνουμε το να φτάσει. Άρα, δεν μπορείς να κάνεις ένα πρόγραμμα διακυβέρνησης, μια εθνική πρόταση, αν δεν απευθύνεται στο σύνολο του έθνους. Άρα, θα διαφωνήσω με την κριτική αυτή και, ίσα-ίσα, θα πω ότι πρέπει να μπορεί κανείς να κάνει ένα υγιές μείγμα μεταρρυθμίσεων και στήριξης της κοινωνίας σε ό,τι αφορά τα ευαίσθητα σημεία της. Πρέπει να μπορείς να συνομιλείς με το όλον, αρκεί να το κάνεις σωστά.
Ο λαϊκισμός ξέρετε που είναι; Στο να τάξεις παραπάνω, στο να δώσεις παραπάνω, στο να μοιράσεις χρήματα που δεν έχεις και στο να στείλεις τον λογαριασμό στους επόμενους.
Δημοσιογράφος: Θα συζητήσουμε για αυτό, γιατί πολύ μεγάλη κουβέντα έχει γίνει για αυτό. Επιμένω λίγο στην κατά τμήματα ανάλυση της Διεθνούς Έκθεσης (ΔΕΘ). Πάλι σας λένε διάφοροι: «γιατί να δοθεί ένα επίδομα στους δημοσίους υπαλλήλους, έστω Χριστουγέννων; Θα πάρουν την αύξησή τους οι άνθρωποι… Πήραν και αυτοί ό,τι τους αναλογεί από τη φορολογική μεταρρύθμιση…έχουν και τα επιδόματα τα οποία προσαυξάνονται με βάση τον κατώτατο μισθό…γιατί και ένα πεντακοσάρικο τα Χριστούγεννα;»
Κυριάκος Πιερρακάκης: Είναι 500 ευρώ μικτά. Υπέστησαν και αυτοί μεγάλο πλήγμα, οι δημόσιοι λειτουργοί, στους μισθούς τους κατά τα χρόνια της κρίσης…και όσο βελτιώνεται η οικονομία, όπως ανέφερα και πριν, πρέπει οι κινήσεις που κάνουμε να αφορούν το όλον. Υπήρξα Υπουργός Παιδείας. Συνομιλούσα με δασκάλους, με καθηγητές… Στους δασκάλους, στους νηπιαγωγούς, είναι σημαντικό να μπορούμε να δώσουμε μια πρόσθετη στήριξη. Είναι σημαντικό να δώσουμε μια πρόσθετη στήριξη στους υγειονομικούς, στους ένστολους…
Ο γενικός τίτλος «δημόσιοι υπάλληλοι» δεν είναι ένας τίτλος ο οποίος χαρακτηρίζει την καθημερινή μας αλληλεπίδραση με όλες τις κοινωνικές ομάδες και με όλες τις επαγγελματικές ομάδες. Θέλουμε οι Έλληνες, νομίζω, να αμείβεται καλύτερα ο δάσκαλος του παιδιού μας. Θέλουμε να μπορούμε να στηρίξουμε όλους εκείνους οι οποίοι το έχουν ανάγκη στο πεδίο. Άρα, αυτό σημαίνει ανάπτυξη για όλους, ανάπτυξη παντού, στον βαθμό που μπορούμε, στον βαθμό που το επιτρέπουν οι δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας. Όχι παραπάνω…
Αλλά πρέπει να μπορείς να συνομιλήσεις με όλους και – να προσθέσω και αυτό στο τέλος – δεν πιστεύω και δεν πιστεύουμε σε ένα κράτος το οποίο κουνάει το δάχτυλο. Πιστεύω σε ένα κράτος που δίνει το χέρι. Αρκεί να μπορεί να το κάνει συστηματικά και με σχέδιο. Αυτό κάνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Αυτό κάνει η Κυβέρνηση. Αυτό προσπαθούμε να κάνουμε όλοι εμείς στην Κυβέρνηση συνολικά.
Δημοσιογράφος: Ελεύθεροι επαγγελματίες. Έχω ακούσει τα περισσότερα παράπονα για τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης από τους ελεύθερους επαγγελματίες, πρέπει να σας πω, από τους ανθρώπους της αγοράς, που λένε ότι «εμείς, από τη μία, έχουμε ένα αυξημένο κόστος λειτουργικό, ενεργειακό… Μας αυξάνετε τον κατώτατο μισθό, με ό,τι αυτό συνεπάγεται και για το μισθολογικό και για το μη μισθολογικό κόστος για τους εργαζομένους μας, και, από την άλλη, τα τεκμήρια κάπως κουρεύονται, αλλά δεν φεύγει η βασική λογική… Κάτι καλύτερο περιμέναμε για την προκαταβολή φόρου… Όσοι είμαστε εδώ στην Αττική, το Τέλος Επιτηδεύματος μάς μεταχρονολογήθηκε ότι θα πάει το ‘29 και όχι το ’27…». Σε όλα αυτά, πώς απαντάτε;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Αντιπαρέρχομαι συνολικά, εγώ θα σας πω, τη συγκεκριμένη ειδικά κριτική. Υπό την εξής έννοια. Άκουγα όλο το τελευταίο διάστημα, μιλώντας με ελεύθερους επαγγελματίες, μία κριτική για τον τεκμαρτό τρόπο φορολόγησης. Και δεν σας κρύβω ότι προσέρχομαι σε αυτή τη συζήτηση με την εξής βασική φιλοσοφική άποψη: το ψηφιακό είναι το ανάποδο του τεκμαρτού. Όταν ψηφιοποιείς την οικονομία και το κράτος, δεν πρέπει να χρειάζεσαι τεκμήρια. Είναι ένας γενικός κανόνας. Όντως, υπήρχαν πολλά στοιχεία αδικίας εκεί.
Αλλά τί κάναμε, κύριε Ευγενίδη; Γίναμε χειρουργικοί. Τα είδαμε ένα-ένα. Να σας πω κάτι; Το να λέμε ότι θεωρώ ότι όταν έχεις μία ατομική επιχείρηση, παίρνεις κατ’ ελάχιστον τον κατώτατο μισθό, με συγχωρείτε, δεν το θεωρώ καν τεκμήριο. Το θεωρώ, ίσα-ίσα, τεκμήριο αξιοπιστίας. Άρα, αυτό, εκ των πραγμάτων, έπρεπε να μείνει. Τώρα, στα υπόλοιπα, εγώ συμφωνώ ότι υπήρχαν αδικίες. Δηλαδή, λες ότι «προσθέτω σε αυτή τη φορολόγηση το 10% του κόστους των εργαζομένων σου». Λες ότι «προσθέτω σε αυτή τη φορολόγηση το 5% του τζίρου, αν ο τζίρος σου είναι πάνω από τον μέσο όρο του ΚΑΔ». Και σε αυτό, όταν έβλεπα τα στοιχεία – γιατί μίλησα απευθείας, οι συνεργάτες μου, και εγώ, με επιχειρήσεις – ναι, υπήρχαν αδικίες…
Δημοσιογράφος: Όχι, υπάρχουν πολλοί που λένε ότι «εμείς γράφουμε ζημιές και εσύ μας βάζεις τεκμήριο»…
Κυριάκος Πιερρακάκης: Λοιπόν, φύγανε αυτά. Φύγανε – για τα δύο τα τελευταία στα οποία υπήρχαν οι αδικίες. Καταργήθηκαν. Άρα, αυτό το οποίο λέγαμε, η αδικία του τεκμηρίου, να το πω έτσι, καταργήθηκε για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες και νομίζω είναι και σωστό. Να επιβραβεύονται οι συνεπείς. Πόσοι είναι οι συνεπείς; Είναι άνω του 90%.
Δημοσιογράφος: Αυτό είναι μετρήσιμο ότι οι συνεπείς είναι άνω του 90%;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Βεβαίως είναι απολύτως μετρήσιμο, άνω του 90%.
Δημοσιογράφος: Άρα, πάνω από το 90% των ελευθέρων επαγγελματιών θα δει κούρεμα στο τεκμήριό του;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα δει πολύ σημαντική μείωση στην επιβάρυνση της φορολογίας. Και ξέρετε, επειδή εγώ ακούω πολλά για την εστίαση, τα δύο τρίτα των επιχειρήσεων εστίασης είναι ατομικές επιχειρήσεις, είναι ελεύθεροι επαγγελματίες. Το 70% του λιανεμπορίου είναι ελεύθεροι επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις. Άρα θα είναι σημαντική η ανάσα που θα δοθεί.
Σημειώνω ότι στα χωριά, στους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων, είναι 50% κάτω το «κουρεμένο» τεκμήριο το οποίο ανέφερα, και, κρατήστε το εξής: η μεγάλη φοροαπαλλαγή που κάναμε πέρυσι, η μεγάλη αλλαγή στον τρόπο που φορολογούμε στην άμεση φορολογία, για τους ελεύθερους επαγγελματίες ισχύει από φέτος. Πόσο ήταν το συνολικό φορολογικό έσοδο από την τεκμαρτή φορολόγηση; 570 εκατομμύρια. Αν τα αθροίσετε, 400 συν 170 εκατομμύρια είναι οι δύο κινήσεις που μόλις σας ανέφερα: τα 170 είναι τα δύο τεκμήρια τα οποία βγάζουμε, τα δύο στοιχεία του τεκμαρτού που βγάζουμε τα έξτρα, αυτά τα οποία είπα ότι είχαν αδικίες και 400 εκατομμύρια είναι η φοροαπαλλαγή που έρχεται τώρα.
Δημοσιογράφος: Επιμένουν όμως και σου λένε ότι εσύ από τη μία τσέπη μπορεί να μου τα αφήνεις, αλλά από την άλλη μου αυξάνεις τον κατώτατο μισθό για τον εργαζόμενο που έχω, αν είμαι εστιάτορας για παράδειγμα και έχω μια ατομική (επιχείρηση) και έχω σερβιτόρους, μου αυξάνεις τον κατώτατο (μισθό) δύο φορές μέσα στον χρόνο, μου αυξάνεις και το μη μισθολογικό κόστος και δεν μου μειώνεις και τις εισφορές…
Κυριάκος Πιερρακάκης: Να προσθέσω σε αυτό που λέτε, ότι επειδή αναφερθήκατε πριν στην προκαταβολή φόρου για τους ελεύθερους επαγγελματίες, το 55 % θα γίνει 50 % άμεσα και από εκεί και πέρα το Τέλος Επιτηδεύματος που αφορά νομικά πρόσωπα, ναι, θα έρθει να καταργηθεί κλιμακωτά με βάση και τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο αλλά προφανώς ξεκινώντας από την περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη γιατί θέλαμε να δώσουμε και ένα μεγαλύτερο κίνητρο γενικότερα εκεί.
Νομίζω ότι οι κινήσεις που έχουν γίνει ειδικά για τους ελεύθερους επαγγελματίες αυτή τη στιγμή συμβολίζουν και υπογραμμίζουν μια σειρά από ενέργειες με βάση και τις δημοσιονομικές δυνατότητες που είχαμε που είναι σημαντικές.
Συνεπώς εκτιμώ ότι αυτή η κριτική είναι άδικη, γιατί το επόμενο βήμα θα ήταν να πούμε ότι καταργούμε το κομμάτι που αφορά τον κατώτατο μισθό. Δεν το θεωρώ αυτό δόκιμο. Ξέρετε τι θεωρώ δόκιμο; Συναντήθηκα το τελευταίο διάστημα πολλές φορές με πιο στοχευμένες επαγγελματικές ομάδες. Είδα τους οδηγούς ταξί. Οι οδηγοί ταξί ας πούμε έλεγαν το εξής λογικό: Αν έχω το 25% μιας άδειας ταξί, γιατί με φορολογείτε, γιατί κύριε Υπουργέ δεν παίρνω το 100%; Σωστό. Αλλάζει.
Είχαμε δει νωρίτερα τις λαϊκές αγορές με την ομάδα μου και με τους υφυπουργούς. Οι εργαζόμενοι στις λαϊκές αγορές έλεγαν δουλεύουν 180 με 200 μέρες τον χρόνο.
Γιατί να μην γίνει μια προσαρμογή; Την κάναμε. Άρα οπουδήποτε χρειάζεται να γίνουν προσαρμογές θα γίνουν. Είμαστε πάνω από το πρόβλημα, αλλά οι κινήσεις που έχουν γίνει αυτή τη στιγμή είναι ακριβώς όσα άκουγα εγώ και οι υφυπουργοί όλο το προηγούμενο διάστημα ως αιτήματα να έρχονται.
Δημοσιογράφος: Λοιπόν, τώρα θέλω να επεξηγήσουμε και να είμαστε λίγο πρακτικοί για αυτή την ιστορία με τον «Κουμπαρά». Νομίζω ότι είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ΔΕΘ διότι πατάει πάνω σε μια βασική λογική και της ελληνικής οικογένειας η οποία είναι διαφορετική από την ευρωπαϊκή οικογένεια. Έχει μια άλλη λογική μέριμνας και διαγενεακής αλληλεγγύης και για τους μεγαλύτερους και για τους μικρότερους, οι γονείς στέργουν τους μεγαλύτερους σε ηλικία και ενδιαφέρονται, βάζουν πολλές φορές τον εαυτό τους πάνω από οτιδήποτε για να προσφέρουν στα παιδιά τους. Θέλω να μου εξηγήσετε πώς θα λειτουργεί αυτός ο μηχανισμός αλληλεγγύης και θέλω να μου πείτε τι απαντάτε σε αυτούς που λένε ότι «ρε παιδί μου εμείς εδώ δεν έχουμε σάλιο θα βάλουμε και 100 ευρώ στην άκρη;»…
Κυριάκος Πιερρακάκης: Εγώ να πω καταρχήν ότι συμφωνώ απολύτως με την περιγραφή που μόλις κάνατε γιατί την έχουμε όλοι βιώσει στις οικογένειές μας και στη ζωή μας.
Από εκεί και πέρα, όμως, θυμάμαι χαρακτηριστικά μια συζήτηση να υπάρχει εδώ και χρόνια στη χώρα μας, αυτή που περίπου είπατε: στην Ελλάδα είχαμε και έχουμε και θα έχουμε το εφάπαξ το οποίο αφορά το τέλος του επαγγελματικού βίου και η χαρακτηριστική φράση που άκουγα, ήταν «γιατί να μην έχουμε κι άλλο ένα εφάπαξ στην εκκίνηση του βίου», εκεί που το έχεις επίσης ανάγκη στα 18 σου για να μπορέσεις είτε να έχεις μια αρωγή στις σπουδές σου, είτε για να ξεκινήσεις τον επαγγελματικό σου βηματισμό. Λοιπόν, αυτό βασικά ερχόμαστε να κάνουμε – αυτό είναι μεταρρυθμιστικό μέτρο ξέρετε και έχει και έναν χαρακτήρα που προσπαθεί να πετύχει πολλά πράγματα μαζί. Υπήρχε τα παλιότερα τα χρόνια ο χαρακτήρας αποταμίευσης, αυτός στην πορεία νομίζω κάπου χάθηκε, υπήρχε μια κουλτούρα του κουμπαρά στις οικογένειες και με φυσική μορφή.
Δημοσιογράφος: Κανονικά το γουρουνάκι ο κουμπαράς…
Κυριάκος Πιερρακάκης: Αυτό λοιπόν το είδαμε να μην είναι στα επίπεδα στα οποία ήταν στο παρελθόν όσες γενιές διαδεχόντουσαν η μια την άλλη…
Δημοσιογράφος: Και φέτος τα στοιχεία της αποταμίευσης δεν είναι θετικά στην αρχή του έτους
Κυριάκος Πιερρακάκης: Προσθέτω σε αυτό όμως ότι ο χαρακτήρας του μέτρου δεν είναι μόνο αποταμιευτικός. Ο χαρακτήρας του μέτρου είναι επενδυτικός. Και τώρα επιτρέψτε μου αυτό να το εξηγήσω και με την άλλη μου ιδιότητα, του προέδρου του Eurogroup. Στην Ευρώπη έχουμε 10 τρισ. ευρώ καταθέσεις που κάθονται, που είναι εν υπνώσει. Αν αυτές οι καταθέσεις διοχετευτούν σε επενδύσεις, μετατραπούν σε επενδύσεις, ο ρυθμός ανάπτυξης, κύριε Ευγενίδη, θα αυξηθεί σε κάθε χώρα – της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης- θεαματικά, και στην Ευρώπη χρειαζόμαστε υψηλότερη ανάπτυξη αυτή τη στιγμή. Αν επενδύαμε όπως επενδύουν οι Αμερικάνοι τα χρήματά τους θα είχαμε πραγματικά ρυθμό ανάπτυξης πολύ παραπάνω. Άρα θέλουμε αυτό να το «κινητροδοτήσουμε» πανευρωπαϊκά. Ένα κομμάτι, λοιπόν, της σύλληψης πίσω από αυτό το μέτρο είναι αποταμίευση και επένδυση μαζί.
Τώρα, σε ό,τι αφορά τη λογική του, για κάθε ένα ευρώ που θα βάζει ο γονιός ή η ευρύτερη οικογένεια – το είπατε και εσείς πριν, ο γονιός, ο παππούς, η γιαγιά, ο θείος, η θεία, ο νονός, η ευρύτερη οικογένεια στη γιορτή του παιδιού- θα το κάνουμε πολύ εύκολο να μπορείς να βάζεις χρήματα σε αυτόν το λογαριασμό…
Δημοσιογράφος: Εσείς πώς θα το ξέρετε ότι έβαλε η οικογένεια λεφτά;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα το βλέπουμε από τις καταθέσεις. Θα υπάρχει ένας πολύ εύκολος τρόπος να βλέπεις την κατάθεση και μόλις τη βλέπει το κράτος θα «ματσάρει» το ποσό.
Γιώργος Ευγενίδης: Θα υπάρχει ένα τέτοιο τραπεζικό προϊόν ειδικό; Θα το βγάλουν οι τράπεζες.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα υπάρξει, λοιπόν, ειδικό προϊόν σε συνεργασία με τις αρμόδιες εποπτικές αρχές, την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Θα υπάρχουν προϊόντα, μάλλον, τα οποία θα έχουν και διαφορετικό επίπεδο ρίσκου. Θα διαλέγει ο γονιός…
Γιώργος Ευγενίδης: Θα είναι και ένα πεδίο ανταγωνισμού για τις τράπεζες αυτό, να βγάλουν το καλύτερο προϊόν.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Μακάρι να βγάλουν τον καλύτερο τους εαυτό και να δώσουν και στις οικογένειες κίνητρα για να γίνει κάτι ακόμη καλύτερο και ακόμη παραπάνω. Αυτός είναι ο στόχος μας.
Γιώργος Ευγενίδης: Πάμε, λοιπόν, στα λεφτά.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Η ιδέα είναι να μπορείς, στο τέλος, τα χρήματα αυτά θα αυξάνονται προφανώς από εμάς ανά πενταετία -θα το νομοθετήσουμε αυτό- κατά 10%. Αλλά από εκεί και πέρα ο στόχος είναι να έχουμε τουλάχιστον 60.000 ευρώ, σε σημερινά χρήματα, όταν θα ενηλικιωθεί το νέο παιδί και θα έχει τα χρήματα αυτά διαθέσιμα.
Γιώργος Ευγενίδης: Εσείς θα βάζετε κάθε χρόνο λεφτά;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Κάθε χρόνο, μέχρι 1.200 ευρώ. Να το πω απλά: ό, τι βάζεις, βάζω. Ό, τι βάλει ο γονιός, ό, τι βάλει η οικογένεια, θα βάλει και το κράτος. Θα τα «ματσάρει», μέχρι 1.200 ευρώ. Εκεί είναι και ο κοινωνικός χαρακτήρας του μέτρου.
Γιώργος Ευγενίδης: Και δίκαιο είναι αυτό. Δεν έχουν όλοι την ίδια δυνατότητα.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Και δεν είναι στα 1.200 ευρώ οριζόντια. Είναι μέχρι 1.200 ευρώ. Το «μέχρι» παίζει και έναν ρόλο, για να ξεκινήσω να απαντώ και στη διάσταση που βάλατε πριν, σε σχέση με την όποια κριτική έχω ακούσει αυτές τις μέρες. Οι πλούσιες οικογένειες είναι ήδη σε θέση να το κάνουν αυτό. Δεν θέλαμε να κινητροδοτήσουμε αυτές. Είναι ένα μέτρο που αφορά το σύνολο της κοινωνίας.
Γιώργος Ευγενίδης: Το κάνουν και μόνες τους οι πλούσιες οικογένειες. Δεν περιμένουν το κράτος για να βάλουν λεφτά στην άκρη.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Ακριβώς. Κίνητρο βάζουμε, λοιπόν, εδώ. Ο στόχος μας είναι το μέτρο αυτό να είναι εθνικό. Από εκεί και πέρα, για το σύνολο της δημογραφικής μας πολιτικής έχουμε μια σειρά από μέτρα τα οποία έχουν έντονο κοινωνικό χαρακτήρα. Έχουν εισοδηματικά κριτήρια. Έχουμε το επίδομα Α21, έχουμε το επίδομα γέννησης και έχουμε και μια φορολογική μεταρρύθμιση που κάναμε πέρυσι, η οποία άλλαξε τον τρόπο που φορολογούμε στην Ελλάδα, με βάση και το εισόδημά σου και πόσα παιδιά έχεις.
Άρα, αυτό είναι ένα κομμάτι του παζλ που έρχεται να προστεθεί. Και ξέρετε κάτι; Πρέπει να είναι και εξαιρετικά απλό. Ο χαρακτήρας του μέτρου δεν είναι δημοσιονομικός. Ο χαρακτήρας του μέτρου είναι να πετύχει όλα τα άλλα τα οποία σας είπα πριν. Και η πρόβλεψη που κάνω είναι ότι το μέτρο αυτό θα πιάσει στη χώρα μας, ακριβώς επειδή οι οικογένειές μας, η κοινωνία μας, έχει αυτά τα χαρακτηριστικά. Ο κόσμος θα το αγκαλιάσει.
Γιώργος Ευγενίδης: Είναι το μόνο μέτρο, πρέπει να σας πω, όσο ήμουν στη Θεσσαλονίκη, για το οποίο με έπιασε κόσμος και μου έλεγε… Δηλαδή, άνθρωποι που είχαν παιδιά ήταν αυτό που τους έκανε περισσότερο «γκελ». Αυτό με φέρνει στην κουβέντα περί του δημοσίου χρέους και του νοικοκυρέματος και των πρόωρων αποπληρωμών. Κατά τη γνώμη μου, αυτά τα δύο θέματα συνδέονται.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Απολύτως.
Γιώργος Ευγενίδης: Οι Έλληνες είναι νοικοκύρηδες. Δηλαδή, έχουν χλευαστεί σε αηδιαστικό βαθμό από διάφορους «αριστερούληδες», που λέει ένας φίλος μου -θα το πω και αυτό-, που λέει οι «κυρ-Παντελήδες», οι «νοικοκυραίοι» κλπ.
Πάντα ο Έλληνας είχε μία λογική να κρατάει το σπίτι του, το μαγαζί του σε μία τάξη.
Άρα, λοιπόν, θέλω να μου απαντήσετε: τι ωφελεί την ελληνική οικογένεια και μακροπρόθεσμα και τα παιδιά της ελληνικής οικογένειας η πρόωρη αποπληρωμή του χρέους ή αν εξυπηρετεί απλώς αυτούς που μας δάνεισαν;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Ξεκινώ από το βασικό. Τα χρήματα αυτά, πριν πάμε στο κομμάτι που είναι το ευεργετικό, και να θέλαμε, με τους νέους ευρωπαϊκούς κανόνες, δεν μπορούμε να τα μετατρέψουμε σε παροχές.
Ο ευρωπαϊκός κανόνας είναι σαφής και λέει ότι το έξτρα πλεόνασμα, το οποίο σου προκύπτει από τα δομικά χαρακτηριστικά της ανάπτυξης, τα καλά τα χρόνια θα μου το γυρνάς πίσω στην αποπληρωμή του χρέους. Γιατί; Για να μπορείς να ξοδεύεις τα ίδια, λέει ο κανόνας, τις κακές χρονιές. Τις χρονιές που θα έχεις ανάγκη πραγματικά να στηρίξεις την οικονομία σου παραπάνω.
Πάμε τώρα, όμως, στον πυρήνα, γιατί είναι ευεργετικό. Ξεπερνώ γρήγορα το ότι για κάθε 1 δισ. κερδίζουμε 30 εκατομμύρια. Προσθέτω, όμως, ότι ο δημοσιονομικός χώρος που έχουμε ανά πενταετία, που τον συμφωνούμε με τις Βρυξέλλες, εξαρτάται από το επίπεδο του χρέους. Εξαρτάται από το πού είμαστε στο χρέος. Όσο πιο κάτω είναι το χρέος, για να το πω απλά, τόσο πιο πολλά χρήματα θα έχουμε για να μπορούμε να δαπανήσουμε.
Και εδώ να προσθέσω ότι η Ελλάδα είχε μπροστά της το έτος 2032, στο οποίο θα μας ερχόταν ένας πάρα πολύ μεγάλος λογαριασμός, έξτρα 1,5 δισ. ευρώ τον χρόνο, για δύο δεκαετίες, για να αποπληρώσουμε ένα κομμάτι που το είχαμε υποχρέωση από την εποχή των μνημονίων και ερχόταν το ’32.
Τι κάναμε, λοιπόν, εμείς; Κάναμε μια επιλογή, που υπερέβαινε τον εκλογικό χρόνο. Γι’ αυτό μου άρεσε η ερώτησή σας πριν. «Γιατί παίρνετε μέτρα που υπερβαίνουν τον εκλογικό χρόνο;» Γιατί επιτέλους αυτό πρέπει να γίνει στην Ελλάδα και αυτό πρέπει να κάνουν οι κυβερνήσεις. Έπρεπε να εξουδετερώσουμε τη «νάρκη» που ερχόταν το ’32. Άρα, με τα πλεονάσματα…
Γιώργος Ευγενίδης: Με την «νάρκη» που ερχόταν το ’32. Θέλετε να την εξηγήσετε λίγο περισσότερο; Γιατί ο πολύς κόσμος δεν την ξέρει.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Η «νάρκη» που ερχόταν το ’32 είναι αυτό το έξτρα 1,5 δισ. που θα ερχόταν κάθε χρόνο σε κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.
Γιώργος Ευγενίδης: Από τα δάνεια του πρώτου μνημονίου…
Κυριάκος Πιερρακάκης: Βέβαια. Άρα, αυτό θα μας έκοβε κομμάτι των δυνατοτήτων μας. Θα επηρέαζε τις δυνατότητες ενός υπουργού Οικονομικών, όπως εγώ, να κάθεται απέναντί σας ή ενός πρωθυπουργού και να περιγράφει ένα πρόγραμμα, ή πόσο μάλλον ενός πρωθυπουργού να ανακοινώνει ένα τέτοιο τύπου πρόγραμμα.
Θα ήμασταν σε πολύ πιο δυσχερή θέση και επιλέξαμε να το κάνουμε, παρά το ότι αυτό υπερέβαινε τον εκλογικό κύκλο με κλασικούς όρους.
Από εκεί και πέρα, όμως, και κλείνω με αυτό, δύο σημεία: Το πρώτο είναι ότι το σύνολο της κοινωνίας, εγώ εκτιμώ ότι αυτό το αγκαλιάζει. Έχω στα χέρια μου και έχω δει και δημοσκοπήσεις, εδώ κάνει λάθος η αντιπολίτευση που ποντάρει σε αυτό το θέμα. Τα δύο τρίτα της κοινωνίας, ακόμη και στη σκληρή ερώτηση αν είναι υπέρ των πρόωρων αποπληρωμών για το χρέος, απαντούν «ναι».
Γιώργος Ευγενίδης: Γιατί;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Γιατί, και αυτό είναι το τελευταίο σημείο που θέλω να πω, ο κόσμος καταλαβαίνει πυρηνικά, ακριβώς επειδή είναι νοικοκύρηδες οι Ελληνίδες και οι Έλληνες, ότι δεν περνάμε τον λογαριασμό στα παιδιά μας.
Και μια γενιά -ας μου επιτραπεί να το πω απλά- η δική μας γενιά, βίωσε τι σημαίνει να παραλαμβάνει τον λογαριασμό της προηγούμενης γενιάς. Αν υπάρχει, λοιπόν, ένα μάθημα από το τραύμα της κρίσης, είναι ότι δεν θα επαναλάβουμε το ίδιο λάθος.
Και νομίζω ότι σιγά-σιγά αυτό έχει γίνει κτήμα της ελληνικής κοινωνίας. Πρέπει να μιλάμε πάνω από τα στοιχεία, πάνω από τους αριθμούς και να συζητάμε για τα χρήματα που έχουμε. Όχι για αυτά που φανταζόμαστε.
Γιώργος Ευγενίδης: Δύο-τρία πολιτικά, στα γρήγορα, θέλω να ρωτήσω, γιατί η οικονομική συζήτηση μέχρι τώρα ήταν πιο ενδιαφέρουσα, κατά τη γνώμη μου. Η Νέα Δημοκρατία, άρα, με αυτά που περιγράψατε, είναι το κόμμα των νοικοκυραίων;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Η Νέα Δημοκρατία είναι ένα κόμμα που εκφράζει την εθνική ενότητα.
Γιώργος Ευγενίδης: Καραμανλικό μου ακούγεται αυτό.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Η ιδρυτική διακήρυξη -ήμουν έτοιμος να πω- της Νέας Δημοκρατίας, δια χειρός Κωνσταντίνου Καραμανλή, λέει πολλά ενδιαφέροντα πράγματα και είναι φοβερά επίκαιρη.
Γιώργος Ευγενίδης: Πολύ ενδιαφέρον να το λέτε εσείς, οφείλω να πω.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Διαφωνώ μαζί σας, γιατί με καλύπτει πλήρως. Γιατί, αν δείτε τι λέει, λέει ότι υπερβαίνει η Νέα Δημοκρατία τις ταμπέλες, τις παραπλανητικές, της Αριστεράς, της Δεξιάς και του Κέντρου. Αυτό το έλεγε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής το 1974. Ισχύει πόσο μάλλον το 2026. Είναι παραπλανητικές, κύριε Ευγενίδη, οι ταμπέλες αυτές. Και όσοι επενδύουν σε αυτές συνομιλούν με το παρελθόν και με το να διχάζεις.
Γιώργος Ευγενίδης: Ο κ. Σαμαράς συνομιλεί με το παρελθόν και διχάζει;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Εγώ νομίζω γενικά, κ. Ευγενίδη, ότι σέβομαι πάρα πολύ το παρελθόν. Σεβόμαστε το παρελθόν, αλλά κυβερνάμε για το μέλλον. Υπάρχουν δύο είδη κομμάτων, να το πω έτσι: αυτά που κοιτάνε τον καθρέφτη και αυτά που κοιτάνε τον ορίζοντα. Μαντέψτε ποια είναι αυτά τα οποία καταφέρνουν να συσπειρώσουν μεγάλες κοινωνικές πλειοψηφίες στην Ιστορία της χώρας μας. Το δεύτερο.
Γιώργος Ευγενίδης: Φαίνεται, όμως, σαν ο κόσμος -δεν θέλω να πω να βαρέθηκε- να κουράστηκε; Υπάρχει μία αίσθηση κόπωσης μετά από οκτώ χρόνια της Νέας Δημοκρατίας. Είναι πιο δύσκολο να πετύχεις μια τρίτη αυτοδύναμη τετραετία. Σου λέει ο άλλος, «βρες κάποιον να κυβερνήσεις».
Κυριάκος Πιερρακάκης: Προσέχετε, όμως, τι συζητάμε; Αν ήμασταν οι δυο μας εδώ και κάναμε αυτή τη συζήτηση το ’18, είχα άλλη ιδιότητα. Δεν ήμουν υπουργός. Ήμουν διευθυντής ερευνών διαΝΕΟσις. Αν με ρωτάγατε τότε «ποια είναι η πιθανότητα ένα πολιτικό κόμμα να πάρει δύο θητείες σερί και ο ίδιος πρωθυπουργός να διεκδικήσει την τρίτη;»… Τώρα βγήκε πριν λίγο μια δημοσκόπηση που λέει ότι έχουμε διαφορά από το δεύτερο κόμμα 14 μονάδες αν δεν κάνω λάθος;
Γιώργος Ευγενίδης: Για το «Σινούρη» θα μας έπαιρναν, με το ασθενοφόρο!
Κυριάκος Πιερρακάκης: Αυτό δεν έχει ξαναγίνει στην ελληνική πολιτική ιστορία. Υπήρξαν μόνο δύο φορές, αν δεν κάνω λάθος, όπου το ίδιο κόμμα πήρε τρεις εκλογικές νίκες, τρεις θητείες σερί στον 20ό αιώνα: Συναγερμός-ΕΡΕ, με αλλαγή πρωθυπουργού, και το ΠΑΣΟΚ το 1993 με το 2004. Με τον ίδιο πρωθυπουργό δεν έχει ξαναγίνει. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης όχι απλά θα το διεκδικήσει, η πρόβλεψή μου είναι ότι θα το κερδίσει.
Γιώργος Ευγενίδης: Ωραία. Η ΝΔ πρέπει να επιμείνει στην κεντρώα συνταγή; Ή πρέπει να κοιτάξετε λίγο και τα δεξιά σας νότα γιατί ο κ. Σαμαράς καιροφυλακτεί; Βλέπετε το φέρνω από εδώ, το φέρνω από εκεί…
Κυριάκος Πιερρακάκης: Μόλις σας απέρριψα τις ταμπέλες αυτές, τις οποίες ο Κωνσταντίνος Καραμανλής τις έλεγε, όχι εγώ.
Γιώργος Ευγενίδης: Τι να κάνω; Κάποιοι επιμένουν.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Ναι, αλλά νομίζω ότι ο κόσμος ενδιαφέρεται, δείτε κι εσείς πώς ξεκινήσατε την κουβέντα μαζί μου. Είπατε, «μιλήσαμε για όλα αυτά τα θέματα, τα οποία εν τέλει είναι πιο ενδιαφέροντα». Τον κόσμο δεν τον ενδιαφέρουν ούτε οι προσωπικές πικρίες, ούτε οι προσωπικές στρατηγικές, ούτε τα «μπιφ» (οι προσωπικές διαμάχες).
Τον κόσμο τον ενδιαφέρουν άλλα πράγματα. Τον ενδιαφέρει ποιος έρχεται να απαντήσει στα προβλήματά του. Ποιο είναι το ποσό με το οποίο στηρίζουμε την κοινωνία; Ποιοι είναι οι μηχανισμοί; Αν κάνουμε επένδυση στο μέλλον των παιδιών. Κάποτε κάποιοι, το είπαμε πριν, περνούσαν τον λογαριασμό στα παιδιά. Εμείς ερχόμαστε να επενδύσουμε στο μέλλον των παιδιών. Αυτά αφορούν αυτούς που μας βλέπουν.
Γιώργος Ευγενίδης: Λοιπόν, να κλείσω λίγο καλλιτεχνικά. Γιατί η συνάντησή μας μάς βρίσκει με ένα δυσάρεστο, που είναι ο αιφνίδιος θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη. Και στους δυο μας άρεσε, να το πω, γιατί είδα μια ανάρτηση. Έχετε αγαπημένο τραγούδι του Γιώργου Μαζωνάκη;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Πολλά. Το δικό σας είναι το «με λένε Γιώργο», υποθέτω.
Γιώργος Ευγενίδης: Παραδόξως, όχι.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Το «Ξημερώνει πάλι». Ήταν μια πολύ μεγάλη φυσιογνωμία ο Μαζωνάκης. Μίλησε σε μια ολόκληρη γενιά. Στη δική μου μίλησε και σε μένα. Ήταν πολύ διαφορετικός. Γι’ αυτό και ήταν και μοναδικός.
Γιώργος Ευγενίδης: Ευχαριστώ πολύ, κύριε υπουργέ. Να είστε καλά. Θα έχουμε την ευκαιρία να τα ξαναπούμε και το επόμενο διάστημα. Και ευχαριστώ πολύ που κάναμε πρεμιέρα μαζί.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Να είστε καλά.
