Το πολύ σοβαρό θέμα της πρόσβασης των Ελλήνων ασθενών σε καινοτόμα φάρμακα, γεγονός που ήδη «σκάει» στα χέρια της κυβέρνησης λόγω του δυσθεώρητου clawback, αναπτύχθηκε μεταξύ άλλων στο ετήσιο συνέδριο του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος που διεξήχθη χθες στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Μοναδικά έξυπνο εκ μέρους των ανθρώπων του ΣΦΕΕ ήταν το πανό που άνοιξαν στον Άδωνι Γεωργιάδη ενώ βρισκόταν επί σκηνής με τον πρόεδρο του ΣΦΕΕ, με «την ελπίδα» -όπως είπαν- να …δώσει κάτι, όπως κάνει σε αντίστοιχες περιπτώσεις όταν επισκέπτεται νοσοκομεία.
Όπως ήταν φυσικό, η εικόνα του γενικού διευθυντή του ΣΦΕΕ, Μιχάλη Χειμώνα και του γνωστού στο χώρο της Επικοινωνίας, Τάσου Γκοτσόπουλου, να περνούν μπροστά από τους επίσημους κρατώντας ένα λευκό πανό με το μήνυμα «Στηρίξτε την Φαρμακευτική Καινοτομία» προκάλεσε γέλια εκ μέρους όλων που σε μεγάλο βαθμό ήταν «πικρά»…
Η πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες, η βιωσιμότητα της φαρμακευτικής δαπάνης και το μέλλον του μηχανισμού των υποχρεωτικών επιστροφών (clawback) βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης μεταξύ του υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη και του προέδρου του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) Ολύμπιου Παπαδημητρίου, στο πλαίσιο του 3ου ΣΦΕΕ Summit.
Ο υπουργός Υγείας υποστήριξε ότι το clawback αποτελεί στην ουσία έκφραση των δημοσιονομικών ορίων που θέτει το κράτος στη φαρμακευτική δαπάνη, σημειώνοντας ότι η πραγματική πρόκληση προκύπτει από τη ραγδαία αύξηση της χρήσης καινοτόμων και ακριβότερων θεραπειών. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε ότι στα ακριβά αντικαρκινικά φάρμακα η νοσοκομειακή δαπάνη αυξήθηκε κατά 21% από το 2024 στο 2025 και κατά ακόμη 20% το πρώτο τρίμηνο του 2026, καταγράφοντας συνολική αύξηση 40% μέσα σε δύο χρόνια.
Όπως τόνισε, «η φαρμακοβιομηχανία διεθνώς εισέρχεται σε μια νέα εποχή, καθώς όλο και περισσότερες καινοτόμες θεραπείες διατίθενται στην αγορά με σημαντικά υψηλότερο κόστος», δημιουργώντας πιέσεις στους προϋπολογισμούς όλων των χωρών. «Η αέναη αύξηση της δαπάνης δεν είναι λογική σε ένα κράτος», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι «η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει τη βιωσιμότητα του συστήματος για το σύνολο των ασθενών».
Ο κ. Γεωργιάδης υποστήριξε ότι η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε σειρά παρεμβάσεων για τον περιορισμό της υπερκατανάλωσης και τον καλύτερο έλεγχο της δαπάνης, μεταξύ των οποίων η ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου, η εφαρμογή κλειστών προϋπολογισμών και η επέκταση της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης.
Όπως ανακοίνωσε, από την 1η Ιουλίου τίθεται σε λειτουργία η ηλεκτρονική συνταγογράφηση στα νοσοκομεία, η οποία θα επιτρέπει την παρακολούθηση της συνταγογραφικής συμπεριφοράς σε πραγματικό χρόνο, ενώ στη συνέχεια θα αξιοποιηθούν και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για τον έλεγχο των προτύπων συνταγογράφησης. Παράλληλα, επισήμανε ότι σημαντικό μέρος των νέων πόρων που διατέθηκαν τα τελευταία χρόνια κατευθύνθηκε στις καινοτόμες θεραπείες, αποδεικνύοντας, όπως είπε, τη βούληση της κυβέρνησης να στηρίξει την καινοτομία. «Πλέον εγκρίνω 4-5 νέα φάρμακα τον μήνα. Ο κόσμος έχει αλλάξει», ανέφερε.
Υπερασπιζόμενος τη συνολική λογική, ο υπουργός υποστήριξε ότι οι ακριβές καινοτόμες θεραπείες αφορούν μια μειοψηφία ασθενών, περί το 25%, ενώ το υπόλοιπο 75% χρειάζεται καθιερωμένα, φθηνότερα φάρμακα που πρέπει εξίσου να διασφαλιστούν. Υπογράμμισε ακόμη ότι η Πολιτεία «έχει ευθύνη να διασφαλίζει πρωτίστως την πρόσβαση του συνόλου των ασθενών στις βασικές θεραπείες».
Οι προειδοποιήσεις του ΣΦΕΕ για τα νέα φάρμακα
Από την πλευρά του, ο κ. Παπαδημητρίου ζήτησε «πλαίσιο συνυπευθυνότητας» από την πολιτεία, υποστηρίζοντας ότι το κράτος ορίζει τον προϋπολογισμό χωρίς όμως να προσδιορίζει επαρκώς τι αγοράζει, με αποτέλεσμα το βάρος να μετακυλίεται στη βιομηχανία.
Αποκάλυψε ότι «προχθές λάβαμε νοσοκομειακά σημειώματα για το clawback του πρώτου εξαμήνου του 2025 με τις επιστροφές κατά μέσο όρο στο 80,6%», παρομοιάζοντας τη μεταχείριση αυτή με τη λογική «σαν να μας λέτε “μας κλέβετε και, επειδή μας κλέβετε, φέρτε πίσω το 80%”».
Προειδοποίησε δε ότι όσο δεν θεσμοθετείται ρήτρα συνυπευθυνότητας, «όλα αυτά που το Υπουργείο θέλει να κάνει είναι ευσεβείς πόθοι».
Επικαλούμενος έρευνες στα μέλη του Συνδέσμου, ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ έκανε λόγο για καθυστέρηση και πιθανή μείωση στην είσοδο νέων φαρμάκων, σημειώνοντας ότι «3 στα 5 καινοτόμα φάρμακα οι εταιρείες δεν έχουν σκοπό να τα φέρουν στην Ελλάδα», με ορίζοντα την επόμενη διετία με τριετία.
«Τα πάντα κρίνονται εκ του αποτελέσματος», πρόσθεσε, εκφράζοντας παράλληλα ανησυχία για υποβάθμιση της θέσης της Ελλάδας στους διεθνείς σχεδιασμούς ορισμένων πολυεθνικών εταιρειών.
Clawback, χρηματοδότηση και πρόσβαση στην καινοτομία
Σε επόμενο στρογγυλό τραπέζι, ο υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην αλλαγή του τρόπου χρηματοδότησης των νοσοκομείων, υπενθυμίζοντας ότι μέχρι πριν από δύο χρόνια τα νοσοκομεία προχωρούσαν σε παραγγελίες φαρμάκων χωρίς κεντρικό έλεγχο.
Σήμερα, όπως ανέφερε, λειτουργεί ένα νέο σύστημα ελέγχου, ενώ στόχος του υπουργείου είναι «να φτάσουμε στον αυτόματο υπολογισμό του clawback» και να αντιμετωπιστούν οι καθυστερήσεις στις πληρωμές.
Από εκεί και πέρα, διαβεβαίωσε ότι η Ελλάδα διαθέτει πρόσβαση στην καινοτομία, η οποία «ενίοτε είναι καλύτερη ή ευκολότερη σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρώπης».
Ο γενικός διευθυντής του ΣΦΕΕ, Μιχάλης Χειμώνας, εστίασε στο ζήτημα του clawback, τονίζοντας ότι «θέλουμε η επιστροφή από το 58% να μειωθεί στο 40%. Ακόμη και τότε θα εξακολουθεί να είναι από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη».
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η φαρμακοβιομηχανία διατηρεί καλή συνεργασία με τους θεσμούς, αλλά χρειάζονται πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς το κενό που έχει δημιουργηθεί στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα μεγάλο.
Ψηφιακή υγεία, ΗΔΙΚΑ και τεχνητή νοημοσύνη
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, παρουσίασε την πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στην ψηφιακή υγεία, επισημαίνοντας ότι «η ΗΔΙΚΑ αποκτά πλέον κεντρικό ρόλο στη διαχείριση και αξιοποίηση των δεδομένων υγείας».
Όπως ανέφερε, βρίσκεται σε εξέλιξη η προσαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα δεδομένα υγείας στα ελληνικά δεδομένα, ενώ προχωρά παράλληλα η κατασκευή του εθνικού υπερυπολογιστή «Δαίδαλος».
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι «η Ελλάδα διαθέτει ήδη μία από τις σημαντικότερες ψηφιακές βάσεις δεδομένων στην Ευρώπη», σημειώνοντας ότι «καταγράφονται περίπου έξι εκατομμύρια άυλες συνταγογραφήσεις κάθε μήνα».
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της ΗΔΙΚΑ, Ιωάννης Καραγιάννης, χαρακτήρισε την άυλη συνταγογράφηση «μία από τις σημαντικότερες ψηφιακές υποδομές της χώρας», ενώ τόνισε ότι «η πληροφορία πρέπει να ακολουθεί τον ασθενή και όχι ο ασθενής την πληροφορία».
Κοινή διαπίστωση όλων των συμμετεχόντων ήταν ότι η αξιοποίηση των δεδομένων υγείας, η τεχνητή νοημοσύνη και η καλύτερη αξιολόγηση των θεραπειών αποτελούν κρίσιμους παράγοντες τόσο για τη βιωσιμότητα του συστήματος όσο και για τη διασφάλιση της πρόσβασης των ασθενών στις νέες καινοτόμες θεραπείες.
