Η κρητική κουζίνα αποτελεί τη βάση της περίφημης Μεσογειακής Διατροφής και είναι παγκοσμίως γνωστή για τη φιλοσοφία της: κορυφαίας ποιότηταςαγνά υλικά, ελάχιστη επεξεργασία και άφθονο εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο. Οι Κρητικοί αξιοποιούν στο έπακρο τα άγρια χόρτα των βουνών, τα μυρωδικά, το κατσικίσιο κρέας και τα μοναδικά τυριά τους, δημιουργώντας πιάτα που χαρίζουν μακροζωία και απίστευτη νόστιμη γεύση.
1. Τα Εμβληματικά Πιάτα με ΚρέαςΤο κρέας στην Κρήτη (κυρίως κατσίκι και αρνί ελευθέρας βοσκής) μαγειρεύεται με απλούς τρόπους, ώστε να αναδεικνύεται η ποιότητά του χωρίς βαριά μπαχαρικά.
- Αντικριστό: Ο πιο αρχαίος και εντυπωσιακός τρόπος ψησίματος. Κομμάτια αρνιού περνιούνται σε ξύλινες ή μεταλλικές σούβλες και τοποθετούνται κυκλικά γύρω από τη φωτιά (αντίκρυ), ώστε το κρέας να ψήνεται αργά για ώρες μόνο από τη θερμότητα των ξύλων, αποβάλλοντας το λίπος του.
- Τσιγαριαστό: Κομμάτια από τρυφερό κατσικάκι ή αρνάκι που σιγομαγειρεύονται στην κατσαρόλα αποκλειστικά μέσα στο λάδι και τους ζωμούς τους (χωρίς προσθήκη νερού). Στο τέλος «σβήνεται» με άφθονο φρέσκο λεμόνι.
- Γαμοπίλαφο: Το άκρως γιορτινό πιάτο της Κρήτης. Ρύζι που βράζει μέσα στον πλούσιο, λιπαρό ζωμό από ζυγούρι, κατσίκι και κόκκορα. Το μυστικό της βελούδινης υφής του είναι το στακοβούτυρο (το λίπος από τον ανθό του γάλακτος) που προστίθεται στο τέλος.
2. Οι Θησαυροί της Κρητικής ΓηςΗ κρητική ύπαιθρος προσφέρει μια απίστευτη ποικιλία από χόρτα, βολβούς και σαλιγκάρια που μετατρέπονται σε κορυφαίους μεζέδες.
- Χοχλιοί Μπουμπουριστοί: Το πιο διάσημο κρητικό πιάτο. Σαλιγκάρια (χοχλιοί) που τηγανίζονται στο τηγάνι με το στόμιο προς τα κάτω (μπουμπούριστα) σε ελαιόλαδο με αλάτι. Στο τέλος σβήνονται με ξύδι και αρισμαρί (δεντρολίβανο).
- Ντάκος (ή Κουκουβάγια): Το απόλυτο καλοκαιρινό σνακ. Κρητικό κριθαρένιο παξιμάδι (κρίθινος ντάκος) ελαφρώς βρεγμένο, στρωμένο με τριμμένη ώριμη ντομάτα, ξυνομυζήθρα ή φέτα, ρίγανη και άφθονο ελαιόλαδο.
- Ασκορδουλάκοι: Οι βολβοί ενός άγριου χόρτου που μαζεύονται με κόπο από το χώμα. Σερβίρονται συνήθως ως πικάντικο τουρσί με λάδι και ξύδι ή μαγειρεύονται με κρέας.
3. Οι Πίτες και οι Ζύμες της ΣτιγμήςΟι κρητικές πίτες ξεχωρίζουν γιατί ψήνονται κυρίως στο τηγάνι χωρίς λάδι και έχουν πολύ λεπτό, τραγανό φύλλο.
- Σφακιανές Πίτες: Λεπτές σαν κρέπες πίτες από την περιοχή των Σφακίων. Η ζύμη ζυμώνεται με τσικουδιά και γεμίζεται με ανθότυρο. Αφού ψηθούν σε στεγνό τηγάνι, σερβίρονται ζεστές, περιχυμένες με άφθονο θρυματισμένο μέλι.
- Καλιτσούνια (ή Λυχναράκια): Μικρά πιτάκια που παίρνουν το σχήμα τους τσιμπώντας τη ζύμη γύρω-γύρω με τα δάχτυλα. Γίνονται είτε αλμυρά με χόρτα και μυζήθρα είτε γλυκά με ανθότυρο, μέλι και κανέλα.
- Μαραθόπιτες: Επίπεδες, στρογγυλές πίτες τηγανιού γεμισμένες με ψιλοκομμένο, αρωματικό φρέσκο μάραθο, που μοσχοβολάνε άνοιξη.
4. Τα Μαγειρευτά της Κατσαρόλας
- Χοιρινό με Σέλινο ή Ασκολύμπρους: Παραδοσιακό χειμωνιάτικο φαγητό. Το χοιρινό κρέας μαγειρεύεται με άγρια χόρτα (όπως οι ασκόλυμπροι, ένα πανάκριβο άγριο χορταρικό) και ολοκληρώνεται με πλούσιο αυγολέμονο.
- Σιουφιχτά Μακαρόνια: Χειροποίητα ζυμαρικά που «σιουφίζονται» (στρίβονται) με το χέρι παίρνοντας σχήμα κυλίνδρου. Βράζονται σε ζωμό κρέατος και σερβίρονται με βουνά από τριμμένο ξηρό ανθότυρο και καυτό στακοβούτυρο.
- Κολοκυθομπούρεκο: Ένα συγκλονιστικό πιάτο του φούρνου (κυρίως στα Χανιά). Στρώσεις από κολοκυθάκια, πατάτες, δυόσμο, ντόπια μυζήθρα και πηχτόγαλο, που ψήνονται μαζί δημιουργώντας ένα πλούσιο, αρωματικό φαγητό.
Όλο αυτό το γευστικό ταξίδι ολοκληρώνεται πάντα με ένα ποτήρι παγωμένη τσικουδιά (ρακή).
