Όταν ο οργανισμός χάνει περισσότερα υγρά από όσα προσλαμβάνει, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται να διατηρήσει τις φυσιολογικές του λειτουργίες, τότε υποφέρουμε από αφυδάτωση.
Ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια ζεστού καιρού ή έντονης σωματικής δραστηριότητας, η επαρκής ενυδάτωση είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της υγείας και της απόδοσης του σώματος.
Τα συμπτώματα της αφυδάτωσης
Σύμφωνα με τον καθηγητή Αθλητικής Διατροφής Ron Maughan, η αφυδάτωση μπορεί να προκαλέσει έντονα συμπτώματα όπως ζάλη, κόπωση, αδυναμία συγκέντρωσης και αίσθημα λιποθυμίας.
Σε πιο ακραίες περιπτώσεις ενδέχεται να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, όπως απώλεια αισθήσεων ή ακόμη και να απειλήσει τη ζωή.
Παρ’ όλα αυτά, ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει φυσικούς μηχανισμούς προστασίας που συνήθως αποτρέπουν την υπερβολική επιβάρυνση.
Η απώλεια υγρών μειώνει τον όγκο του αίματος, γεγονός που αναγκάζει την καρδιά να εργάζεται πιο έντονα για να τροφοδοτήσει τα όργανα και τους ιστούς με οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά. Παράλληλα, το αίμα γίνεται πιο πυκνό, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο το έργο της καρδιάς. Για τον λόγο αυτό, η σωστή ενυδάτωση είναι ιδιαίτερα σημαντική για την καρδιαγγειακή υγεία, ειδικά στους ηλικιωμένους και στα άτομα με μειωμένη φυσική κατάσταση.
Σε υψηλές θερμοκρασίες, το σώμα αποβάλλει θερμότητα μέσω της εφίδρωσης. Για να λειτουργήσει αποτελεσματικά αυτός ο μηχανισμός, απαιτείται επαρκής ποσότητα υγρών. Αν οι απώλειες δεν αναπληρωθούν, η θερμοκρασία του σώματος μπορεί να αυξηθεί επικίνδυνα και η φυσική απόδοση να μειωθεί αισθητά.
Αφυδάτωση: Πρόληψη
Η πιο συνηθισμένη συμβουλή για την πρόληψη της αφυδάτωσης είναι η κατανάλωση αρκετών υγρών και η αποφυγή παρατεταμένης έκθεσης στον ήλιο. Ωστόσο, δεν έχουν όλα τα ποτά την ίδια επίδραση στην ενυδάτωση. Αν και το νερό αποτελεί βασική επιλογή, ποτά όπως το γάλα και οι φυσικοί χυμοί μπορούν επίσης να συμβάλουν στην αναπλήρωση υγρών, καθώς περιέχουν ηλεκτρολύτες και άλλα συστατικά που βοηθούν τον οργανισμό να συγκρατεί το νερό.
Κατά την εφίδρωση, το σώμα χάνει όχι μόνο νερό αλλά και άλατα, ιδιαίτερα νάτριο. Το νάτριο παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ισορροπίας των υγρών, καθώς βοηθά τον οργανισμό να συγκρατεί το νερό και να περιορίζει την υπερβολική παραγωγή ούρων.
Για τον μέσο άνθρωπο δεν είναι απαραίτητη η χρήση ακριβών συμπληρωμάτων ηλεκτρολυτών. Μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει επαρκή ποσότητα αλατιού και υγρών είναι συνήθως αρκετή για να καλύψει τις ανάγκες του οργανισμού.
Όσον αφορά το αλκοόλ και την καφεΐνη, είναι γνωστό ότι έχουν ήπια διουρητική δράση, δηλαδή αυξάνουν την παραγωγή ούρων. Ωστόσο, η επίδρασή τους εξαρτάται από την ποσότητα και το είδος του ποτού. Για παράδειγμα, ένα ποτό με χαμηλή περιεκτικότητα σε αλκοόλ και υψηλή περιεκτικότητα σε νερό, όπως η μπίρα, προκαλεί μικρότερη απώλεια υγρών σε σχέση με ένα δυνατό απόσταγμα. Παρ’ όλα αυτά, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ δεν αποτελεί κατάλληλο τρόπο ενυδάτωσης και πρέπει να αποφεύγεται, ιδιαίτερα σε περιόδους καύσωνα.
Οι ανάγκες σε υγρά διαφέρουν σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, το σωματικό βάρος, η φυσική δραστηριότητα, οι καιρικές συνθήκες και ακόμη και η απώλεια υγρών λόγω εμμήνου ρύσεως επηρεάζουν την απαιτούμενη ημερήσια πρόσληψη νερού. Επομένως, ο γνωστός κανόνας των «οκτώ ποτηριών νερού την ημέρα» δεν ισχύει απαραίτητα για όλους.
Πώς θα δεις αν υποφέρεις από αφυδάτωση
Ένας απλός τρόπος αξιολόγησης της ενυδάτωσης είναι η παρακολούθηση του χρώματος των ούρων. Όταν έχουν ανοιχτό κίτρινο χρώμα, παρόμοιο με το άχυρο, ο οργανισμός θεωρείται συνήθως καλά ενυδατωμένος. Αντίθετα, τα σκούρα ούρα μπορεί να υποδηλώνουν ανάγκη για μεγαλύτερη πρόσληψη υγρών. Επιπλέον, μειωμένη ελαστικότητα του δέρματος ή έντονη δίψα αποτελούν επίσης πιθανά σημάδια αφυδάτωσης.
Η κατανάλωση επαρκών υγρών, η αναπλήρωση των αλάτων που χάνονται με τον ιδρώτα και η προσαρμογή της πρόσληψης νερού στις ατομικές ανάγκες συμβάλλουν στη διατήρηση της υγείας, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες και σε συνθήκες έντονης ζέστης.
