Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η προετοιμασία για τη νέα «συμφωνία κυρίων» ανάμεσα σε κυβέρνηση, βιομηχανία και σούπερ μάρκετ, η οποία στοχεύει σε μειώσεις τιμών που θα φτάσουν έως και το 20%.
Ωστόσο, η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, με έγγραφό της προς τους φορείς της αγοράς, σπεύδει να βάλει αυστηρούς κανόνες, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν θα επιτρέψει παιχνίδια με τις τιμές πριν από την πρεμιέρα των μειώσεων.
Η συνολική διάρκεια του μέτρου ορίζεται στους 4 μήνες, δηλαδή μέχρι το τέλος του 2026, με την υποχρέωση κάθε κωδικός που επιλέγεται να διατίθεται με μειωμένη τιμή για τουλάχιστον δύο μήνες.
Το «μπλόκο» στις τεχνητές ανατιμήσεις και ο ρόλος των ελεγκτών
Το μεγάλο αγκάθι σε τέτοιες πρωτοβουλίες είναι ο κίνδυνος να αυξηθούν οι τιμές τις προηγούμενες ημέρες, ώστε η μείωση που θα ακολουθήσει να είναι εικονική. Η Ανεξάρτητη Αρχή εντοπίζει ξεκάθαρα αυτόν τον κίνδυνο στο έγγραφό της, τονίζοντας χαρακτηριστικά:
«Η τιμή αναφοράς να ορίζεται με αντικειμενικό και ελέγξιμο τρόπο, ώστε να αποφεύγεται οποιαδήποτε τεχνητή αύξηση πριν από την προτεινόμενη μείωση».
Για τον λόγο αυτό, ως τιμή αναφοράς ορίζεται η τιμή ραφιού (χωρίς προσφορές) που θα ισχύει στις 27 Αυγούστου 2026. Αυτό σημαίνει ότι το επόμενο διάστημα η αγορά οφείλει να τηρήσει το πρώτο σκέλος της συμφωνίας που επιβάλλει «πάγωμα» τιμών. Από την πλευρά του, ο ελεγκτικός μηχανισμός καλείται να επιδείξει ακόμη πιο αυξημένα αντανακλαστικά για να εντοπίσει και να πατάξει έγκαιρα κάθε φαινόμενο «φουσκώματος».
Ποιοι κωδικοί αποκλείονται: «Όχι» σε προϊόντα-φαντάσματα
Η διοικήτρια της Αρχής, Δέσποινα Τσαγγάρη, ξεκαθαρίζει με την υπογραφή της ότι η συμμετοχή των επιχειρήσεων πρέπει να είναι ουσιαστική και όχι προσχηματική.
- Αποκλείονται κωδικοί χαμηλής ζήτησης (εφόσον δεν έχουν προταθεί από την ίδια την επιχείρηση), περιφερειακοί κωδικοί, ειδικές σειρές ή προϊόντα χωρίς ουσιαστική βαρύτητα στις πωλήσεις.
- Βασική προϋπόθεση είναι η ένταξη σημαντικών κωδικών υψηλής κυκλοφορίας, με προτεινόμενη μείωση στην τιμή ραφιού τουλάχιστον κατά 5%.
- Η εξαίρεση: Η ένταξη δευτερευόντων κωδικών χαμηλής κυκλοφορίας είναι απολύτως αποδεκτή και θεμιτή, μόνο όμως ως συμπληρωματική και υπό την προϋπόθεση ότι η επιχείρηση έχει ήδη συμπεριλάβει στη δεσμευτική της πρόταση τα βασικά της προϊόντα υψηλής κυκλοφορίας.
Η καταλληλότητα των προϊόντων θα αξιολογείται αυστηρά από την Ανεξάρτητη Αρχή με βάση αντικειμενικά στοιχεία της αγοράς για τη βαρύτητα που έχει κάθε προϊόν στην κατηγορία του. Κατά τη διάρκεια του τετραμήνου, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να προτείνουν νέους κωδικούς ή να αντικαθιστούν υφιστάμενους, εφόσον ενημερώνουν την Αρχή και τηρούν τις ίδιες προϋποθέσεις.
Διπλό όφελος: Οι προσφορές θα λειτουργούν «πάνω» στη μείωση
Ένα εξαιρετικά κρίσιμο σημείο για την τσέπη των καταναλωτών είναι ότι οι μειώσεις της συμφωνίας δεν θα «τρώνε» τις τρέχουσες προσφορές.
Οποιαδήποτε προωθητική ενέργεια (εκπτώσεις, κουπόνια, φυλλάδια, προγράμματα πιστότητας κ.λπ.) εφαρμοστεί κατά τη διάρκεια της συμφωνίας, θα πρέπει να λειτουργεί επιπλέον της προτεινόμενης μείωσης και όχι να συμψηφίζεται με αυτήν. Οι προσφορές θα εφαρμόζονται πρόσθετα, πάνω στη νέα μειωμένη τιμή ραφιού, ώστε να αποφεύγεται το φαινόμενο να παρουσιάζεται μια προσωρινή προσφορά ως μόνιμη μείωση τιμής.
Πώς θα υποβάλλονται οι προτάσεις – Τι θα περιλαμβάνουν
Οι προμηθευτές είναι αυτοί που υποβάλλουν τη μείωση που προτείνουν να εφαρμόσουν στην τιμή του τιμοκαταλόγου τους. Από την πλευρά τους, οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ μπορούν να συμβάλουν πρόσθετα και αυτοτελώς στη διαμόρφωση της τελικής τιμής. Σε κάθε περίπτωση, το τελικό αποτέλεσμα για τον καταναλωτή θα κρίνεται και θα αξιολογείται στην τιμή του ραφιού.
Οι δεσμευτικές προτάσεις των προμηθευτών θα υποβάλλονται ξεχωριστά για κάθε συγκεκριμένο κωδικό και θα περιλαμβάνουν υποχρεωτικά:
- Barcode
- Περιγραφή προϊόντος και Κατηγορία
- Τρέχουσα τιμή τιμοκαταλόγου με ΦΠΑ
- Νέα τιμή μετά την προτεινόμενη μείωση με ΦΠΑ
- Ποσοστό μείωσης
- Ημερομηνία έναρξης και διάρκεια εφαρμογής
Οι κατηγορίες και τα ποσοστά των μειώσεων
Παρόλο που το Υπουργείο Ανάπτυξης ανακοίνωσε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, αυτές αποτελούν απλώς τις κατηγορίες στις οποίες δίνει προτεραιότητα η Αρχή. Αν μια επιχείρηση επιθυμεί να συμμετάσχει στην πρωτοβουλία με κωδικούς και από άλλες κατηγορίες, μπορεί να το πράξει ελεύθερα.
Οι στόχοι μειώσεων που θέτει η Αρχή είναι:
- Κρέατα (μοσχάρι, χοιρινό, πουλερικά): Μειώσεις τιμών από 5% έως 15%.
- Υπόλοιπες κατηγορίες προτεραιότητας: Μειώσεις τιμών από 5% έως 20%.
Στις κατηγορίες προτεραιότητας περιλαμβάνονται: γάλα, γιαούρτι, τυρί, αυγά, ψωμί, αλεύρι, ζυμαρικά, ρύζι, όσπρια, ελαιόλαδο, σπορέλαια, βούτυρο, μαργαρίνες, βρεφικό γάλα, παιδικές τροφές, πάνες, είδη πρωινού (καφές, δημητριακά), σοκολάτα, μπισκότα, σοκολατοειδή, αναψυκτικά, απορρυπαντικά πλυντηρίου ρούχων και πιάτων, καθαριστικά γενικής χρήσης, προϊόντα προσωπικής υγιεινής (σαμπουάν, αφρόλουτρα, ξυριστικά, οδοντόκρεμες, σερβιέτες) και σχολικά είδη.
Η ειδική ενότητα στο «PosoKanei» και η σήμανση στο ράφι
Για την πλήρη ενημέρωση των καταναλωτών επιστρατεύεται το «PosoKanei» αλλά και η σήμανση εντός των καταστημάτων:
- Ηλεκτρονική Πλατφόρμα PosoKanei: Η Αρχή θα δημιουργήσει μια ειδική, διακριτή ενότητα στην πλατφόρμα, η οποία θα αποτελεί τον επίσημο και ενιαίο κατάλογο των τυποποιημένων προϊόντων που συμμετέχουν, επιτρέποντας τον σαφή διαχωρισμό τους από τις προσωρινές προσφορές.
- Σήμανση στο ράφι: Στα σούπερ μάρκετ θα χρησιμοποιηθεί ενιαία και ευδιάκριτη σήμανση με κοινό μήνυμα, η οποία θα τοποθετείται σε εμφανή σημεία του καταστήματος και απευθείας στους συμμετέχοντες κωδικούς στο ράφι, ώστε ο καταναλωτής να τα αναγνωρίζει αμέσως.
Το «σφιχτό» χρονοδιάγραμμα μέχρι τις μειώσεις
Η μάχη με τον χρόνο έχει ήδη ξεκινήσει, με τις ημερομηνίες-ορόσημα να έχουν καθοριστεί ως εξής:
- 27 Ιουλίου 2026: Κατάθεση προτάσεων – Οι προμηθευτές υποβάλλουν τις δεσμευτικές τους προτάσεις ανά κωδικό στην Ανεξάρτητη Αρχή για αξιολόγηση.
- 29 Ιουλίου 2026: Ενημέρωση σούπερ μάρκετ – Οι προμηθευτές γνωστοποιούν επίσημα τις μειώσεις που προτείνουν στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ.
- 3 Αυγούστου 2026: Ολοκλήρωση λίστας – Η Αρχή ολοκληρώνει τη συλλογή των τελικών δεσμεύσεων και των ποσοστών μείωσης.
- 27 Αυγούστου 2026: Κλείδωμα τιμών αναφοράς – Καταγράφονται οι τιμές ραφιού που θα αποτελέσουν τη βάση για τις μειώσεις και οριστικοποιούνται τα ποσοστά.
- 31 Αυγούστου 2026: Πρεμιέρα στα ράφια – Ξεκινάει επίσημα η εφαρμογή των μειωμένων τιμών στα σούπερ μάρκετ για τους καταναλωτές.
