Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι στο όργανο αυτό βρίσκεται η ψυχή.
Για δεκαετίες ολόκληρες, ο θύμος αδένας θεωρούνταν ένα άχρηστο όργανο από τους περισσότερους γιατρούς.
Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι το όργανο αυτό ήταν η έδρα της ψυχής. Μετά από πολλά χρόνια αδιαφορίας από την ιατρική κοινότητα, τη δεκαετία του 1960 ανακαλύφθηκε ότι ο θύμος αδένας παίζει ουσιαστικό ρόλο στη δημιουργία ενός λειτουργικού ανοσοποιητικού συστήματος στην παιδική ηλικία, αλλά από την εφηβεία και μετά αρχίζει να συρρικνώνεται ραγδαία.
Ωστόσο, με βάση μια πληθώρα νέων ερευνών, ο θύμος αδένας δεν είναι άχρηστος, αλλά είναι σημαντικός για τη ρύθμιση της γήρανσης και της υγείας του ανοσοποιητικού συστήματος καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής: μπορεί να παίξει κρίσιμο ρόλο στη μακροζωία, στην προστασία από τον καρκίνο, τα αυτοάνοσα νοσήματα και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Τι είναι ο θύμος αδένας
Ο θύμος αδένας είναι ένα εξειδικευμένο όργανο του ανοσοποιητικού συστήματος, που βρίσκεται στο πρόσθιο μεσοθωράκιο (πίσω από το στέρνο και μπροστά από την καρδιά).
Μπορεί να αφαιρεθεί σε μια διαδικασία που ονομάζεται «θυμεκτομή», η οποία μπορεί να γίνει για διάφορους λόγους, συμπεριλαμβανομένης της καλύτερης πρόσβασης στην καρδιά.
Μόλις τη δεκαετία του 1960 οι ερευνητές άρχισαν να συνθέτουν τον κρίσιμο ρόλο που παίζει ο θύμος κατά την παιδική ηλικία.
Ο θύμος εκπαιδεύει τα ανοσοποιητικά κύτταρα που ονομάζονται Τ-κύτταρα (το «Τ» προέρχεται από το «thymus»), σχετικά με το πώς να αμύνονται έναντι ιών και άλλων παθογόνων και πώς να αποφεύγουν την επίθεση σε υγιή ιστό. Τα παιδιά που γεννιούνται χωρίς αυτόν υποφέρουν από σοβαρά ανοσολογικά προβλήματα και πεθαίνουν χωρίς μεταμόσχευση.
Ο θύμος είναι ένας βασικός λόγος που το ανοσοποιητικό μας σύστημα δεν απορρυθμίζεται και δεν επιτίθεται στα δικά μας κύτταρα. Ωστόσο, στην εφηβεία, αρχίζει να διαλύεται σε λιπώδη ιστό.
Μια τυχαία μελέτη που βρήκε κάτι εκπληκτικό
Η πρώτη σημαντική πρόσφατη μελέτη για τον θύμο έγινε… από σύμπτωση. Ο Kameron Kooshesh, φοιτητής ιατρικής στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης και στο Ινστιτούτο Βλαστοκυττάρων του Χάρβαρντ, ενδιαφερόταν να κατανοήσει τον ρόλο του θύμου σε έναν πολύ συγκεκριμένο πληθυσμό: ενήλικες που έλαβαν μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών.
Ωστόσο, η πανδημία του COVID-19 τού χάλασε τα σχέδια και αναγκάστηκε να μελετήσει ιατρικά αρχεία ενηλίκων που αφαίρεσαν χειρουργικά τον θύμο τους για τη συνολική τους υγεία
Τα ευρήματα τον εξέπληξαν. Στα πέντε χρόνια μετά την αφαίρεση του θύμου, οι άνθρωποι είχαν υπερδιπλάσιες πιθανότητες να πεθάνουν από οποιαδήποτε αιτία σε σχέση με μια παρόμοια ομάδα ανθρώπων που είχαν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση στην καρδιά ή στο θώρακα αλλά διατηρούσαν τον αδένα τους.
Οι ασθενείς χωρίς θύμο είχαν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν καρκίνο. Όταν οι ερευνητές περιόρισαν την ανάλυση σε άτομα που δεν είχαν προβλήματα που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό πριν από τη χειρουργική επέμβαση, όσοι δεν είχαν θύμο ήταν πιο επιρρεπείς σε αυτοάνοσα νοσήματα.
Ο υγιής θύμος αδένας μειώνει τον κίνδυνο θανάτου
Μια άλλη ομάδα από το Mass General Brigham προσέγγισε το πρόβλημα χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη για να βρει μοτίβα σε μεγάλες, μακροχρόνιες βάσεις δεδομένων που χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση καρδιαγγειακών παθήσεων και καρκίνου.
Με βάση, λοιπόν, αρχεία με αξονικές ακτινογραφίες του θύμου, αναπτύχθηκε μια συνολική βαθμολογία για την υγεία του αδένα αυτού και αναζητήθηκαν μοτίβα για τη συνολική υγεία των ασθενών.
Σε μελέτες αυτές που δημοσιεύθηκαν στο Nature, διαπιστώθηκε ότι οι άνθρωποι με υγιέστερο θύμο είχαν λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρκίνο του πνεύμονα ή να πεθάνουν από καρδιακή νόσο ή από οποιαδήποτε αιτία τα επόμενα 12 χρόνια. Ανταποκρίθηκαν, επίσης, καλύτερα σε ανοσοθεραπείες για τον καρκίνο.
Ένα όργανο με ένα μεγάλο παράδοξο
Βέβαια, παραμένει το ερώτημα αν πράγματι ο θύμος βελτιώνει άμεσα την υγεία ή απλά αποτελεί ένα έμμεσο βαρόμετρο της καλύτερης συνολικής υγείας.
Σε κάθε περίπτωση, oι έρευνες αυτές έχουν αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον για την εξεύρεση τρόπων αναζωογόνησης του θύμου, επιβράδυνσης της φθοράς του και καλύτερης κατανόησης της λειτουργίας του.
Όπως εξηγεί στην Washington Post η Paola Bonfanti, κυτταρική βιολόγος στο Ινστιτούτο Francis Crick και καθηγήτρια στο University College του Λονδίνου, ο θύμος αδένας έχει ένα παράδοξο: περιέχει βλαστοκύτταρα, σαν αυτά που έχουμε στο δέρμα μας, που αναγεννώνται γρήγορα, αλλά είναι επίσης ένα από τα όργανα που γηράσκουν πιο γρήγορα
Η Bonfanti εργάζεται για την κατασκευή ενός ανθρώπινου θύμου στο εργαστήριο. Μακροπρόθεσμα, ελπίζει ότι ίσως είναι δυνατόν να κατασκευαστεί ένας θύμος από δότη οργάνων, για να βοηθήσει τους ανθρώπους που λαμβάνουν μεταμοσχεύσεις να ανεχθούν το νέο τους όργανο χωρίς να λαμβάνουν φάρμακα κατά της απόρριψης.
Ενδιαφέρεται, τέλος, να διερευνήσει αν υπάρχουν τρόποι να επιβραδυνθεί η φυσική φθορά του θύμου. Αυτό το έργο θα μπορούσε να έχει πολλές εφαρμογές σε αυτοάνοσα νοσήματα, στη βελτίωση της ανταπόκρισης των ανθρώπων στους εμβολιασμούς καθώς γερνούν ή στη βελτίωση του τρόπου με τον οποίο οι άνθρωποι ανταποκρίνονται στις ανοσοθεραπείες για τον καρκίνο.
