Το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, το οποίο σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να υπογραφεί σύντομα, προβλέπει το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς τέλη διέλευσης, καθώς και σταδιακή άρση των κυρώσεων σε βάρος της Τεχεράνης, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρηθούν οι όροι της συμφωνίας.
Σύμφωνα με διπλωμάτη από μία από τις χώρες που μεσολαβούν στις συνομιλίες και Αμερικανό αξιωματούχο, η συμφωνία θα επεκτείνει την εκεχειρία για 60 ημέρες, συμπεριλαμβανομένου και του μετώπου στον Λίβανο, διάστημα κατά το οποίο θα διεξαχθούν οι κρίσιμες διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Το προσχέδιο περιλαμβάνει ένα πλαίσιο για τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, ωστόσο οποιαδήποτε ουσιαστική παρέμβαση στο πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας θα εξαρτηθεί από μια δεύτερη, πιο αναλυτική και δεσμευτική συμφωνία.
Σύμφωνα με το Axios, διπλωματική πηγή που έχει γνώση του κειμένου ανέφερε ότι «οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν συμφωνήσει στο κείμενο της συμφωνίας», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι απαιτείται ακόμη η τελική πολιτική έγκριση.
Μέχρι το βράδυ της Πέμπτης, το κείμενο είχε εγκριθεί από υψηλόβαθμα κέντρα εξουσίας στην Τεχεράνη, όχι όμως – σύμφωνα με πληροφορίες – από τον Ανώτατο Ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, του οποίου η έγκριση θεωρείται καθοριστική.
Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωνε ότι αναμένει τελετή υπογραφής μέσα στο Σαββατοκύριακο, ενώ εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι η χώρα «δεν έχει ακόμη λάβει οριστική απόφαση».
Παρά τις επιφυλάξεις, οι μεσολαβητές εμφανίζονται αισιόδοξοι ότι αυτή τη φορά η συμφωνία θα προχωρήσει, σε αντίθεση με αρκετές προηγούμενες προσπάθειες που κατέρρευσαν την τελευταία στιγμή.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, τέσσερα μεταγωγικά αεροσκάφη C-17 της αμερικανικής αεροπορίας αναχώρησαν για την Ευρώπη, μεταφέροντας εξοπλισμό που ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί σε πιθανή επίσκεψη του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς για την τελετή υπογραφής στη Γενεύη τις επόμενες ημέρες.
Η προκαταρκτική συμφωνία φέρεται να επιτεύχθηκε έπειτα από πολύωρες διαπραγματεύσεις το βράδυ της Τετάρτης μεταξύ του Καταριανού μεσολαβητή Αλί Αλ-Θαουάντι και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στην Τεχεράνη, ο μεσολαβητής επικοινωνούσε επανειλημμένα τηλεφωνικά με τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.
Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι η συμφωνία έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί προκάλεσε έκπληξη στο Ισραήλ.
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου βρέθηκε τις τελευταίες ημέρες στο περιθώριο των διαβουλεύσεων και αναγκάστηκε να επικοινωνεί με συμμάχους του εντός της αμερικανικής κυβέρνησης προκειμένου να ενημερωθεί για τις εξελίξεις.
Τι προβλέπεται για τα πυρηνικά
Βάσει του μνημονίου, το Ιράν θα δεσμευθεί ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο και ότι θα συμβάλει στην επίλυση της διαμάχης γύρω από τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι ο Τραμπ αποδέχθηκε ως πιθανή λύση τη μείωση του βαθμού εμπλουτισμού του ουρανίου εντός του Ιράν, υπό την επιτήρηση επιθεωρητών του ΟΗΕ.
Ωστόσο, οποιαδήποτε συγκεκριμένα μέτρα για το πυρηνικό πρόγραμμα θα ενεργοποιηθούν μόνο εφόσον υπογραφεί και δεύτερη συμφωνία, γεγονός που παραμένει αβέβαιο.
Άνοιγμα του Ορμούζ και άρση των κυρώσεων
Το κείμενο προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς τέλη διέλευσης, με στόχο η εμπορική ναυσιπλοΐα να επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε 30 ημέρες.
Σε αντάλλαγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα άρουν τον αποκλεισμό που έχουν επιβάλει, ενώ θα χορηγήσουν προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις ώστε το Ιράν να μπορεί να εξάγει πετρέλαιο για διάστημα 60 ημερών.
Η Τεχεράνη θα αποκτήσει έτσι μια πολύτιμη πηγή εσόδων, ενώ η περαιτέρω χαλάρωση των κυρώσεων θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα τηρήσει τους όρους της συμφωνίας και θα επιδείξει, όπως αναφέρεται, «καλή πίστη» στις επόμενες διαπραγματεύσεις.
Παραμένει ασαφές εάν το κείμενο περιλαμβάνει συγκεκριμένες προβλέψεις για τα δισεκατομμύρια δολάρια ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό.
Το Ιράν επιμένει ότι θα πρέπει να λάβει άμεσα μέρος των χρημάτων με την υπογραφή της συμφωνίας, ενώ οι ΗΠΑ προτείνουν σταδιακή αποδέσμευση των κεφαλαίων ανάλογα με τη συμμόρφωση της Τεχεράνης.
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης ένας μηχανισμός που θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πρόσβαση σε μέρος των παγωμένων κεφαλαίων που βρίσκονται στο Κατάρ για την αγορά ανθρωπιστικών αγαθών.
Εφόσον τελικά υπογραφεί, η συμφωνία που μεσολάβησαν από κοινού το Κατάρ και το Πακιστάν αναμένεται να λάβει την ονομασία «Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ».
