Το ενδεχόμενο οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν να καταλήξουν σε συμφωνία εξαρτάται από την στάση της αμερικανικής κυβέρνησης όσον αφορά τα «παγωμένα»στο εξωτερικό ιρανικά περιουσιακά στοιχεία.
Αυτό υποστήριξε σε σε συνέντευξή του στο CNN, που μεταδόθηκε σήμερα, ο στρατιωτικός σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ.
«Αν (ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ) θέλει να καταλήξει σε συμφωνία με το Ιράν, αυτά τα 24 δισ. δολάρια αποτελούν τεστ» για την αξιοπιστία του, εκτίμησε ο Ρεζαΐ σε συνέντευξή του, προειδοποιώντας ότι οι ΗΠΑ θα «μπουν σε έναν σκοτεινό δρόμο» σε περίπτωση επανέναρξης των εχθροπραξιών.
«Είναι ένα τεστ το οποίο οι ΗΠΑ πρέπει να περάσουν ώστε να ανοίξει ο δρόμος» προς μια συμφωνία, πρόσθεσε. «Είναι δικά μας χρήματα, όχι των ΗΠΑ», υπογράμμισε.
Παράλληλα, ο Ρεζαΐ προειδοποίησε ότι το Ιράν θα «επεκτείνει τη σύγκρουση» πέρα από τον Κόλπο εάν οι ΗΠΑ ξαναρχίσουν τις εχθροπραξίες. «Θα δώσουμε άλλη διάσταση στο πόλεμο εξαπολύοντας επιθέσεις σε άλλες αμερικανικές βάσεις από αυτές στις οποίες έχουμε επιτεθεί μέχρι στιγμής», υπογράμμισε, αν και εκτίμησε ότι «η πιθανότητα ενός πολέμου είναι μικρή».
Τα «παγωμένα» assets
Στο Ιράν έχουν επιβληθεί εδώ και δεκαετίες κυρώσεις από τις ΗΠΑ οι οποίες έχουν δημιουργήσει προβλήματα στο οικονομικό του σύστημα. Εξάλλου μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 τα περιουσιακά στοιχεία της χώρας που βρίσκονταν στο εξωτερικό πάγωσαν.
Δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για το ύψος των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, αλλά τοπικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν πρόσφατα ότι κυμαίνονται από 100 ως 123 δισ. δολάρια.
Το Ιράν θέτει ως όρο οποιασδήποτε συμφωνίας με τις ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου την αποδέσμευση μέρους του ποσού αυτού.
Το Ιράν φέρεται να έχει ζητάει την αποδέσμευση 12 δισ. δολαρίων ως όρο οποιασδήποτε συμφωνίας με τις ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου και άλλα 12 δισ. δολάρια σε μεταγενέστερο στάδιο.
Στην Ουάσιγκτον ωστόσο υπάρχει η ανησυχία ότι η αποδέσμευση κεφαλαίων σε αυτό το στάδιο θα μπορούσε να αποδυναμώσει ένα σημαντικό πλεονέκτημα επί της Τεχεράνης.
Πού βρίσκονται τα ιρανικά κεφάλαια
Το αντιπολιτευόμενο Iran International επιχειρεί να δώσει μια εικόνα των «παγωμένων» ιρανικών κεφαλαίων και πού βρίσκονται στον χάρτη:
Νότια Κορέα
Η Νότια Κορέα κάποτε κατείχε μία από τις μεγαλύτερες δεξαμενές «παγωμένων» ιρανικών κεφαλαίων.
Περίπου 6 δισ. δολάρια σε έσοδα από το πετρέλαιο συγκεντρώθηκαν σε δύο νοτιοκορεατικές τράπεζες πριν μεταφερθούν σε λογαριασμούς στο Κατάρ το 2023, στο πλαίσιο συμφωνίας ανταλλαγής κρατουμένων μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον.
Παρόλο που Ιρανοί αξιωματούχοι αρχικά περιέγραψαν τα κεφάλαια ως «ξεπαγωμένα», η πρόσβαση σε αυτά εξακολουθεί να υπόκειται σε σημαντικούς περιορισμούς και τα χρήματα έχουν παραμείνει σε μεγάλο βαθμό εκτός του άμεσου ελέγχου της Τεχεράνης.
Ιράκ
Το Ιράκ αποτελεί μια άλλη σημαντική πηγή ιρανικών assets.
Μεγάλο μέρος των χρημάτων προέρχεται από αγορές ιρανικού φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας από το Ιράκ. Ενώ καμία πλευρά δεν έχει επιβεβαιώσει δημόσια το ακριβές ποσό, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι οι εκκρεμείς πληρωμές ανέρχονται σε αρκετά δισεκατομμύρια δολάρια.
Μερικά από αυτά τα κεφάλαια έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί για αγορές ανθρωπιστικού περιεχομένου βάσει ρυθμίσεων που έχουν εγκριθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το Ιράν θα μπορούσε τελικά να αποκτήσει πρόσβαση σε 10 με 12 δισ. δολάρια που κατέχονται στο Ιράκ, εάν χαλαρώσουν οι περιορισμοί.
Κίνα, Ινδία και Ιαπωνία
Η Κίνα και η Ινδία παρουσιάζουν μια πιο περίπλοκη εικόνα.
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι συχνά αποφεύγουν να χαρακτηρίσουν επίσημα τα κεφάλαια που διατηρούνται σε αυτές τις χώρες ως «παγωμένα», υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν μηχανισμοί για να χρησιμοποιηθεί τουλάχιστον ένα μέρος αυτών των χρημάτων για εμπόριο και εισαγωγές.
Παρ’ όλα αυτά, οι συναλλαγές γίνονται δύσκολα επειδή οι τράπεζες και οι μεσάζοντες που διευκολύνουν τέτοιες μεταφορές διατρέχουν τον κίνδυνο έκθεσης σε δευτερογενείς κυρώσεις των ΗΠΑ.
Οι ιρανικές εκτιμήσεις τοποθετούν τα κεφάλαια στην Κίνα σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ τα κεφάλαια στην Ινδία πιστεύεται ότι ανέρχονται συνολικά σε περίπου 7 δισ. δολάρια.
Η Ιαπωνία διατηρεί επίσης ιρανικά κεφάλαια που συνδέονται με πωλήσεις πετρελαίου. Οι εκτιμήσεις κυμαίνονται γενικά από 1,5 δισ. δολάρια έως 3 δισ. δολάρια, αν και το ακριβές ποσό παραμένει ασαφές. Οι ιαπωνικές αρχές έχουν κατά καιρούς επιτρέψει περιορισμένες πληρωμές για εισαγωγές ανθρωπιστικού περιεχομένου και τις υποχρεώσεις του Ιράν προς διεθνείς οργανισμούς, αλλά το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων δεν μπορεί να χρησιμοποηθεί.
Ευρώπη
Στην Ευρώπη, τα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία είναι σκορπισμένα σε διάφορες χώρες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η χρήση δεν εξαρτάται μόνο από κυρώσεις αλλά και από νομικές διαφορές, δικαστικές αποφάσεις και κανονισμούς κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
Το σύνολο των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που επηρεάζονται από αυτά τα ζητήματα εκτιμάται σε έως και 20 δισ. δολάρια.
Μία από τις πιο σημαντικές διαφορές αφορά περίπου 1,6 δισ. έως 2 δισ. δολάρια που συνδέονται με λογαριασμούς που ανήκουν στην κεντρική τράπεζα του Ιράν στο Λουξεμβούργο. Αυτά τα περιουσιακά στοιχεία έχουν δεσμευτεί λόγω δικαστικής διαμάχης που αφορά διεκδίκηση αποζημίωσης σχετικά με υποθέσεις τρομοκρατίας.
Ενώ το ακριβές ποσό των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που θα μπορούσαν τελικά να απελευθερωθούν παραμένει ασαφές, η πρόσβαση ακόμη και σε ένα κλάσμα αυτών των κεφαλαίων θα μπορούσε να ενισχύσει τα συναλλαγματικά αποθέματα του Ιράν, να μειώσει την πίεση στις εισαγωγές και να παράσχει στην κυβέρνηση ένα σημαντικό οικονομικό μαξιλάρι.
Για το λόγο αυτό, τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία έχουν γίνει ένα από τα πιο σημαντικά οικονομικά στοιχεία των διαπραγματεύσεων μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον.
